Woar blif de tied: De Dorpsschool 06-05-1890 tot 01-01-1972

Foto 2. De Dorpsschool 1910 (Custom)Onlangs kwam me een krantenartikel onder ogen over een reünie in 1998 van onze Dorpsschool.  De school waar ik ook nog op gezeten heb, en wel van 1959 tot 1967. Dit bracht mij op het idee om meer wetenswaardigheden op te schrijven over de Dorpsschool.  De foto die ook in deze krant werd afgedrukt, is ook in mijn bezit, plus bijna alle namen die er bij horen. Er stonden nog enkele vraagtekens, bij kinderen van wie de naam toen nog niet bekend was; wellicht komen die met dit artikel boven water.

Bovenstaande foto, waarop ingezoomd kan worden door er op te klikken, is klas 4 van de Dorpsschool 1956-1957.

V.l.n.r. Bovenste rij: meester Joop van Huffelen, Jellie van Essen, Dick Vosselman, Greetje Mulder, ?, Ellis Jongsma, Hennie Jonker, Janet Kanis, ?, Tweede rij: Rinus de Wilde, Jannie v.d. Worp, Rein Vosselman, Klaasje Hummel, Herman van Triest, Corrie Selles, Ton Krijt, Alie Nijkamp. Derde rij: Ineke Schurink, Hugo Postumus, Mimi Koetsier, Gerrit van Norel, Gerry ter Waarbeek, ?, Wieke Rensink, Gerrit van Norel. Onderste rij: ?, Hans-Peter Otterspeer, Ben Jonker, Bertha Kiezebrink, Henk Scholten, Bertus Huiskamp, Leenart Nieuwenhuis, ?.


Bovenstaande oud-leerlingen kwamen op vrijdag 1 mei 1998 tijdens een reünie van de Dorpsschool bij elkaar. Het was de 100-jarige Wilhelminavereniging die zich inspande om de zes klassen van het schooljaar 1957/1958 bij elkaar te krijgen. Het was het laatste schooljaar dat de Dorpsschool nog ‘compleet’ was. De organiserende commissie heeft ook de toenmalige zesdeklassers uitgenodigd die in 1957 de school verlieten. Zij vielen bij een eerdere reünie net buiten de boot en dat dreigde hen nu weer te overkomen. In een afzonderlijk gedeelte van een grote feesttent in het Dr. Loeffpark vond de reünie plaats. De reünisten konden tevens hun hart ophalen aan een fototentoonstelling die in de tent was ingericht.

De gemeente Epe kocht in 1889 een stuk grond van de heren B.J. Tenkink en J. Elhorst om er een nieuwe school op te bouwen.  Voordien werd het lager onderwijs gegeven in de zogenaamde ‘Botterwoage’, maar deze werd te klein.  Het was de eerste school in Epe, die dateerde uit 1826.

Niet alleen werd op 6 mei 1890 de Dorpsschool geopend, maar er gebeurde meer in dat jaar. Zo komt op 3 februari professor C.H.D. Buys Ballot in Utrecht te overlijden. Zijn zoon C.S. Buys Ballot wordt eigenaar van De Dellen. In maart van dat jaar vindt de opening van wasserij De Achterste Molen plaats. Op 20 mei gaat kunstschilder Jan Jacob Lodewijk ten Kate op de door architect H. Suijck verbouwde Brinkgreve wonen, tot en met 12 oktober 1900. Suijck ontwierp aan de overzijde hoenderpark Constantia. Op 15 juli koopt mevr. J.F.W. ten Cate uit Almelo het landgoed Welna voor fl. 37.956,-.

 

Foto 2. De Dorpsschool 1910

De Dorpsschool. Uitgegeven door: Tabaks- en Sigarenwinkelier L.J.H. (Leo) Uylings uit de Beekstraat in Epe - 1910.


De Dorpsschool was gelegen aan de Hoofdstraat, ongeveer ter hoogte van de huidige Pastoor Somstraat, in de nabijheid van de V.V.V.-winkel. De achtklassige Dorpsschool werd geopend op dinsdag 6 mei 1890 door burgemeester J.L.J.B. baron Sweerts de Landas en gesloopt in 1972. De school werd gebouwd door J.W. Wassink uit Apeldoorn voor aanneemsom ad fl. 17.000,00. Aan de oude school werd vanaf de jaren vijftig nauwelijks meer onderhoud gepleegd, ook omdat er toen al plannen waren voor de bouw van een geheel nieuwe school. De vloeren waren van hout en vertoonden al grote kieren. Om over de toiletgroep maar niet te spreken; het was er vies en het stonk er behoorlijk.

In 1967 werd er ter vervanging een nieuwe openbare school gebouwd in de wijk De Hoge Weerd.  De Hoge Weerd School werd op 18 augustus 1967 geopend. Ik mocht de zesde klas (groep 8) nog meemaken op deze school. Alle klassen marcheerden in die tijd in het gelid van de Dorpsschool naar de Hoge Weerd School.

Bovenstaande prentbriefkaart uit 1910 werd door Aart Schurink naar Sjaantje Koldenhof wonende aan het Marktplein No ?. in Apeldoorn gestuurd. De postbode met registratienummer B49 heeft de kaart in Apeldoorn bezorgd. Helaas is de postzegel verdwenen.

 

Foto 3. Achterkant De Dorpsschool 1910

De achterkant van de prentbriefkaart uit 1910.


Op de Dorpsschool zette ik in 1959 mijn eerste stappen. De oude school bezat een rechthoekige vorm, met ramen die zo hoog geplaatst waren, dat je alleen de wolken in de blauwe lucht voorbij zag drijven. Het schoolplein, met een grote kastanjeboom in het midden, was ommuurd. Deze muur was zó hoog, dat je er niet overheen kon kijken. Aan de wegzijde bevond zich een laag stalen hekje. De gang was voorzien van geblokte tegels en rijen kapstokken. Achter in de gang aan de achterzijde van de school waren de toiletten. “Meester mag ik even naar achteren?”, was een veel gehoorde vraag.

Het hoofd van de school was toen meester D.M. van Esterik. In de eerste klas (de drie linker ramen van het schoolgebouw) kreeg ik mijn eerste lessen van juffrouw Duyvetter. Aan meester H.W. Hechemer en het latere hoofd van de school dhr. Harm Hebels bewaar ik goede herinneringen. Als je eens een keer niet oplette, kreeg je van de grijze en strenge meester Hechemer een hard plastic balletje naar je hoofd gesmeten, en die kwam behoorlijk hard aan, kan ik je vertellen. De gymnastieklessen werden verzorgd door de heer Peters, we moesten hiervoor naar het gymnastieklokaal van de Wisselseschool. Aan godsdienstonderwijzeres mej. F.A. Kwak bewaar ik ook goede herinneringen, haar manier van les geven heb ik als zeer prettig ervaren.

Vermeldenswaard is dat zangeres Anneke Grönloh, bekend van de hit ‘Brandend zand’, op 4 december 1950 als leerlinge werd ingeschreven.

Foto 4. Dorpsschool - 1968

Op bovenstaande foto ziet u de Dorpsschool in 1968.


In de jaren vijftig was aan de Hoofdstraat de Banketbakkerij, en Luxe-Broodbakkerij van Joh. Schultink gevestigd. Deze was (volgens een advertentie) gespecialiseerd in echte Eper moppen, zoute krakelingen en kaaskoekjes. Het adres was toen Hoofdstraat B11 in Epe. Wat me goed is bijgebleven, is de opvolger van bakker Schultink, de Banketbakkerij Sandman. Je kon hier in de pauzes van de Dorpsschool heerlijk ijs kopen. De ijscobak stond altijd buiten, pal voor de deur. In mijn herinnering komt die heerlijke geur vanuit de bakkerij zo de winkel binnen, en mijn neus weer in. En wat te denken van de verkoop van 'zwart op wit', 'zoethout', 'trekdrop' en nog veel meer lekkernijen.

 

Foto 5. Banketbakker Sandman 1964

Bovenstaande foto is de Banketbakkerij van Sandman in 1964.

 

In 1965 bestond de school 75 jaar. Ten bate van dit jubileum werd er een driedaagse bazaar op het schoolplein gehouden. Hoofd van de jubileumcommissie was dhr. A.D. Zwart. Het was burgemeester C.N. Renken die op 12 augustus 1967 de bazaar opende. Mr. C.N. Renken was van 1954 tot 1968 burgemeester van Epe. Voordat de bazaar werd geopend, hield de Koninklijke Harmonie een rondgang door het dorp. Er waren vele attracties en gezellige kraampjes, waar je onder andere kon busgooien, flesjes hengelen, het aantal krenten in een krentenbrood raden enzovoort. Ook het Rad van Avontuur van de s.v. Epe ontbrak niet.

De gehele bazaar stond onder deskundige leiding van Max Gosschalk. De heer Gosschalk had veel ervaring in het organiseren van bazaars.  Van 1966 tot 1973 zat hij in de bazaarcommissie bij s.v. Epe. De bazaars vonden plaats in een grote tent op het marktplein en werden georganiseerd om extra financiële middelen beschikbaar te krijgen voor de verhuizing van s.v. Epe van de Kweekweg naar de Wachtelenberg. Op 17 mei 1974 werd het Sportpark de Wachtelenberg officieel geopend door burgemeester J.H. Bergh. De heer Berg (PvdA) was burgemeester van Epe van 1968 tot 1980.  De heer H.H. Hegeman, voorzitter van de bazaarcommissie, kon het bestuur van s.v. Epe een cheque overhandigen van maar liefst 50.000,-- gulden!

 

Foto 6. De Dorpsstraat 1913

De Dorpsschool lag aan de Dorpsstraat, met rechts tussen de bomen de Boterwaag. De kaart werd uitgegeven door Epe’s Eerste Kappershuis  H. Schurink uit de Stationsstraat - 1913.


Op onderstaande prentbriefkaart uit 1905 staat ‘EPE, - School B’. Wat School B te betekenen heeft, is niet te zeggen. We zien hier gewoon de Oude Dorpsschool.

Foto 7. Het karakteristieke schoolplein 1905

De Dorpsschool met zijn karakteristieke schoolplein. Uitgegeven door Nauta uit Velsen in 1905.


In de jaren twintig was er een zeer geziene juffrouw werkzaam op de Dorpsschool. Het was mevrouw  L.W.A. Goteling Vinnis, die achter ‘Onze Fabriek’ (de Melkfabriek) woonde aan de Zuukerweg.  Zij heeft zich in Epe erg ingespannen voor het Vrouwenkiesrecht. Ook zette zij zich belangeloos in voor het bibliotheek-  en clubwerk van Ds. J.A. Prins in de Eper Gemeente Woning. Op 1 mei 1933 werd mevrouw Goteling Vinnis in de bloemetjes gezet, het was namelijk 40 jaar geleden dat zij als onderwijzeres in het openbaar lager onderwijs in Epe in dienst trad.  Zij was haar carrière als leerkracht begonnen bij de Zuukerschool op 1 mei 1893.

Het eerste hoofd van de Dorpsschool was de heer Paulus Vasseur, van 1865 tot 1897. Hij gaf toen tevens avondles aan meer begaafde leerlingen om deze klaar te stomen voor het ULO-onderwijs (Franse school aan de Beekstraat).  De school stond eerst vlak aan de Hoofdstraat, later werd hier de Boterwaag gevestigd. En later (1933) deed de Boterwaag weer dienst als kleuterschool. Het hoofd van de school in 1905 was de heer W.J.G. Lensink.

Het grote schoolplein leende zich ook wel eens voor grote activiteiten. Op 7 augustus 1926 werd de tentoonstelling RIO (Reclame Is Onmisbaar), gehouden in een tent op het plein van de Dorpsschool. Het werd een groot succes.

 

Foto 8A. Dorpsschool Juf Goteling Vinnis 40 jaar aan de school 01-05-1933

Op bovenstaande jubileumfoto van juffrouw L.W.A. Goteling Vinnis, waarop zij in de bloemetjes wordt gezet, staan v.l.n.r. meester G. Zevenbergen, juffrouw Zweet, meester A.J. Tuijten, juffrouw R. Poll-Jonker en meester Zijlstra. Datum: 1 mei 1933.

De jubilerende juffrouw verenigd met alle Dorpsschool-kinderen. Ook deze foto kan met een vergrootglas worden bekeken.

 

Op onderstaande foto ziet u de eerste kleuterschool die Epe rijk was en wel in de voormalige Boterwaag aan de Hoofdstraat. De boter werd hier gewogen voordat ze op de markt mocht worden verhandeld. De officiële opening van de kleuterschool vond plaats op 24 augustus 1933. De foto is omstreeks 1938 genomen. De eerste kleuterschool(klasje) van Epe werd door toedoen van mevr. Riet Mijs-Langereis samen met o.a. de heer Roelof Paasman, mevrouw Vredenberg, de vrouw van tandarts M. Schudel en de vrouw van burgemeester D.F.J. van Walsem opgericht. Het klasje werd voor drie jaar ondergebracht in de voormalige Boterwaag op het plein van de Dorpsschool.  

De tafeltjes en stoeltjes werden gemaakt door het timmerbedrijf van R. Poll Jonker. Het speelgoed werd op voordelige wijze geleverd door de heer G.J. Gerritsen van de kruidenierszaak ‘De Toko’.

In de Boterwaag werd gestookt met turf, kinderen moesten ’s winters de turven meenemen van huis om de kachel mee te laten branden.  

Foto 9. Eerste Kleuterschool van Epe 1938

De eerste kleuterschool (1826) van Epe, met op de achtergrond de Dorpsschool. U ziet op de foto tevens  een waterpomp, deze werd geschonken door de kunstschilder J.J.L. ten Kate, die tussen 1884 en 1900 huize Brinkgreve het latere Hotel Rozenhof – 1938 bewoonde.

Hoofdleidster was mej. R. van Nie uit Amsterdam, zij kreeg assistentie van mej. Groothedde. Later werd het aantal leerkrachten uitgebreid met juf Lien Roggeband en juf Dinie Scholten. Mejuffrouw Van Nie werkte  voor 40 gulden per week, waarvan ze zo’n 15 gulden kostgeld moest betalen. Om wat bij te verdienen, gaf ze kleutergym en pianoles. Juf van Nie trouwde op een gegeven moment met de heer Schaft en vanaf dat moment was ze kleuterjuf af en vertrok ze weer naar Amsterdam.

Op 5 januari 1983 schreef mevrouw R. v.d. Schaft - van Nie een brief naar Epe, waarin zij uiteen zette dat het 15 augustus 1983, 50 jaar geleden was dat zij als eerste kleuterleidster naar Epe was gekomen. Het waren mevrouw Willy Hennephof, Reintje Jurriens en Marie Kwakkel die spontaan een reünie voor haar organiseerden. Er werden door de reüniecommissie uitnodigingen naar 165 mensen verstuurd, waarvan er 110 kwamen opdagen. De begroeting en plaats van samenkomst was in de kleuterschool ‘Ibbeltje’ op de Hoge Weerd. Maar het echt gezellig en ongedwongen ontmoeten van elkaar vond plaats in restaurant Stern aan de Hoofdstraat.  

 

Foto 10. Dorpsschool - 25-01-1968

Vanaf nu het St. Martinusplein (01-03-2012) ziet u aan de overkant van de Hoofdstraat de Dorpsschool, met links de kruidenierswinkel van W.G. Heering (1825-1969) en rechts de bakkerswinkel van Sandman. De VAD-bus stopte toen nog echt middenin het centrum.


Op 24 augustus 1933  vond de opening van de kleuterklas in de Dorpsschool plaats door het schoolhoofd G. Zevenbergen. De voormalige Boterwaag heeft bestaan tot 1942 en raakte daarna dusdanig in verval, dat het gebouw in oktober 1945 werd gesloopt. De heer G. Zevenbergen heeft ook nog 20 jaar aan de Zuurkerschool gestaan, waar hij op 1 juni 1929 vertrok. Naast zijn rol als leerkracht vervulde hij ook de functie van kassier voor de in 1911 opgerichte Boerenleenbank. Op 3 mei 1940 vierde de Dorpsschool het 50-jarig bestaan, er werd een groot feest gegeven in Hotel ’t Wapen van Epe van uitbater Toon Prinsen.

Foto 11. Wapen van Epe 1938

Hotel-Pension-Café 'Het Wapen van Epe'  aan de Hoofdstraat  in 1938.


Enkele bekende onderwijzers uit die tijd waren de heren A.J. Tuijten, D.M. van Esterik en J. Brinkman.

Op 1 september 1909 werd de heer Tuijten als onderwijzer benoemd aan de Dorpsschool en hij heeft hier tot zijn overlijden op 20 juni 1944 voor de klas gestaan. Hij was zeer actief op het gebied van muziek in Epe, o.a. bij muziekvereniging de Harmonie en zangvereniging Eensgezindheid, en bij de Heerder zangvereniging Euterpe. Ook richtte hij een kinderzangschool op.

De heer D.M. van Esterik was sedert 24 juli 1941 tot zijn afscheid in 1962 hoofd van de school. Toen de gemeenteraad van Epe  op 24 juli 1941 de heer Van Esterik benoemde tot hoofd van de openbare school, was dat een merkwaardige gebeurtenis. Die raadsvergadering was namelijk de laatste, want voor de rest van de bezettingstijd dulden de Duitsers geen democratische bestuursvormen meer. De heer Van Esterik was een zeer geziene man, die zowel door leerlingen als collega’s enorm werd gewaardeerd. Hij was bestuurslid van de Openbare Kleuterschool, afd. Epe van Volksonderwijs en het Centraal Genootschap voor Kinderherstellingsoorden van Vakantiekolonies. Op 30 november 1962 werd t.g.v. zijn pensionering een receptie gehouden in ’t Hof van Gelre. Namens de oudercommissie bood de heer M.A. Budding de familie van Esterik een televisietoestel aan. In het voorjaar van 1963 vestigde de familie Van Esterik zich in een nieuwe woning in Twello.

Foto 12. Voorm huis mstr Esterik 2012 Hfdstr 20

Hier ziet u rechts het voormalige huis van meester D.M. van Esterik aan de Hoofdstraat 20 in Epe.


Op 29 juni 1967 vond de verhuizing van de Dorpsschool naar nieuwe Hoge Weerd School plaats. Het oude schoolgebouw werd verhuurd aan de Stichting Centrale Werkplaats Epe en Heerde en in 1972 afgebroken.

De Dorpsschool kende een vijftal hoofden van de school, te weten: dhr. P. (Paulus) Vasseur 1865 tot 1897, dhr. W.J.G. Lensink 1897 tot 1929, dhr. G. Zevenbergen van 1929 – 1941, dhr. D.M. van Esterik van 1941 – 1962 en dhr. H. (Harm) Hebels van 1962 – 1967 (en van 1967 tot 1989 van de Hoge Weerd School).

Foto 13. Dorpsschool 01-07-1972

De voormalige Dorpsschool net voor de sloop in juli 1972. Op vrijdag 11 augustus 1972 werden de laatste resten puin afgevoerd.


Kortom, ik heb persoonlijk prachtige herinneringen aan de Dorpsschool, waar ik als klein jochie zo rond 1960 vanuit mijn ouderlijk huis aan de Lohuizerweg 29 via de Willem Tellstraat langs de Bernardusschool en het paadje door bij bakker Elferink naartoe liep.

 

Foto 14. Huidige situatie voormalige Dorpsschool 2010
De huidige situatie de Pastoor Somstraat  bij de voormalige Dorpsschool met rechts de V.V.V. winkel – 2010.

 

Bronnen:
-    Artikel uit het ‘Veluws Nieuws’ van 28 augustus 1976, opgetekend door verslagever J. (Jacob) Tritten.
-    Boek 'Honderd Jaar Epe – 1878 – 1978'.
-    125 jaar Zuukerschool 1884 – 2009 – auteur L. (Lijda) van den Bremen – Jonker.
-    Jubileumuitgave 50 Jaar s.v. Epe 1939 – 1989 van auteur J. (Jan) Gerard.
-    Boek 'Epe in Prenten en Verhalen' van auteur J. (Jan) Gerard uit 2002
-    Historische Vereniging Ampt Epe – TIJDLIJN Epe van auteur J.A.F. (Jan) Paasman.

(lohuizerbrink-epe.nl – 010-2012)

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Iets melden of vragen?
[email protected]

Epe mien däärpien 3

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.