Woar blif de tied: Schaverensepad, een prachtig klompenpad

ExtraHet is zondag 29 december. De barometer geeft hoge druk en dat geeft veelal mooi weer. En inderdaad, het vriest 2 graden en het zonnetje schijnt. ‘s Morgens om 9 uur vertrek ik samen met m’n maatjes Rens van der Neut en Gerrit Durberg voor een wandeltocht door de vrieskou over het Schaverensepad. Een werkelijk prachtig klompenpad dat op 25 juni 2011 werd geopend. Normaal is de route 10 km met de start bij Dorpshuis De Hezebrink in Emst, maar wij starten vanuit ons eigen dorp vanaf De Veluwepoort midden in het centrum van Epe. Voor ons is de route die we in omgekeerde richting lopen 14,7 km.

 

Foto 1
Mooi sfeerbeeld in de nabijheid van de Laarstraat en de Kerkhofweg vanaf Epe richting Emst.

Met ijsmuts en wollen das en dikke handschoenen wapenen we ons tegen de kou. In het begin hebben we nog wat koude handen, maar naarmate we de goed bewijzerde route volgen, krijgen we het gewoon warm. Wellicht hebben we ons toch te dik ingepakt. We lopen een prachtige afwisselende route langs akkers en over veelal onverharde wegen, langs berijpte weiden en een ijslaag in de sloten. Ook doorkruisen we mooie bossen en (particuliere) landgoederen. Het is genieten die dag! Een dag die voert via de Laarstraat en de Kerkhofweg door het buitengebied van Emst. Om verstoring van het vee van de boeren en het wild in deze prachtige natuur te voorkomen, is je hond meenemen helaas verboden, maar ook wel weer begrijpelijk.

Foto 2

Via de Achterenkweg slaan we rechtsaf de Kiefskampweg en Bloemdaalseweg in.

Foto 003. Aangepast

Nog zo’n mooi sfeerbeeld van de Achterenkweg met de Kiefskampweg en de Bloemendaalseweg.

Bloemendaalseweg
We lopen over de Bloemendaalseweg, een naam die is ontstaan door het grote aantal weidebloemen die je hier aantreft. In dit beekdal konden de van oorsprong zeer natte hooilanden extensief worden beheerd. Hierdoor kregen dotterbloemen en pinksterbloemen de kans om rijkelijk te groeien en te bloeien. Er komen hier ook veel vlinders voor. Een groot deel van het gebied is in bezit van Het Geldersch Landschap. Om de waterstand hoog te houden in dit gebied heeft het Waterschap Veluwe in de beek een cascade en een retentieplas aangelegd.

Foto 004. Aangepast

Een vennetje aan de Bloemendaalseweg.

Foto 5

Nog een sfeerbeeld van de Bloemendaalseweg.

We steken de Vaassensebinnenweg over en vervolgen onze weg. We lopen in de buurt van de Smallertsebeek en de Kieftkamp, een prachtig weidegebied. Tiemen Stegeman schreef al in 1986 een prachtig boek over deze streek. Vervolgens wandelen we langs De Rieten en Wildlust over Landgoed ’t Hanendorp, waarvan de familie Pannekoek als sinds 1913 eigenaar is. Heide werd hier ooit landbouwgrond, maar vanaf 2004 is de klok teruggedraaid. Landbouwgrond werd weer heide en bloemrijk grasland. Reeën, edelherten, wilde zwijnen, dassen, buizerd, sperwer, havik en uilensoorten kwamen terug. In en rond de waterpoelen leven groene en bruine kikker, rugstreeppad, ringslang en vele libellesoorten.

Foto 006. Aangepast

Ook hier heeft de natuur niet stilgestaan. De aankondiging van de nieuwgeborene staat op de kruising Bloemendaalseweg met de Vaassensebinnenweg.

Het huis was nog niet Vol
Linda’s buik werd weer Bol
Thomas is de 5e op Rij
De Bloemendaal is Blij!

Foto 007jpg

Een gebodsbord van het Geldersch Landschap & Kasteelen.

In de nabijheid van de Hertenkampsweg en de Heideweg vinden we de raatakkers. Ze dateren uit de periode 500 voor Chr. tot 200 na Chr. Een raatakker is een kleine, min of meer vierkante of rechthoekige aaneensluitende akker zoals die vanaf de Late Bronstijd tot in de Romeinse tijd als landbouwsysteem werd gebruikt voor de verbouw van primitieve graansoorten als emmertarwe en spelt.

Foto 008 Aangepast

Mooi natuurschoon achter de voetbalvelden van de v.v. Emst.

Foto 009 Aangepast

Ook deze foto is genomen in de nabijheid van de voetbalvelden van de v.v. Emst.

Buurtschap Schaveren
Schaveren heette in 1534 Schaeffoerde, wat een doorwaadbare plaats (voorde) voor schapen betekent. De schapen werden door de boeren voor het scheren van hun vacht gewassen in het vennetje ’t Rengel, een kikker- en libellenparadijs en een favoriete drinkplaats voor het wild. Dit vennetje ligt waarschijnlijk op een waterdichte oerlaag. Rechts ervan ziet u in het nabije bos een wal, een greppel en weer een wal. Dit is een landweer, een verdedigingswerk uit de late Middeleeuwen waarmee de toegang tot de voorde werd afgesloten. In de winter, als het ijs betrouwbaar genoeg is, schaatsen hier buurtkinderen.

Foto 010. Aangepast

Bij het vennetje ’t Rengel wasten de boeren hun schapen om ze te ontdoen van zand, vuil, takjes en andere rommel.

Foto 011jpg

Bord bij de Schapenwasplaats het vennetje ’t Rengel, van het Geldersch Landschap en Kasteelen tegenover het bord met de tekst Johannespad.

Foto 012. Aangepast

Bij hetzelfde vennetje ’t Rengel een bord met de uitleg over het Landweer.

Smallertsebeek
We vervolgen onze weg langs een hoge berg aan de Pollenseveenweg. Oorspronkelijk was dit een grintgroeve die vanaf 1953 werd gebruikt als gemeentelijke vuilstortplaats. De stortplaats is gesloten en gesaneerd in 1989. Om eventuele verontreiniging van het grondwater tegen te gaan zijn de bovenkant en de taluds waterdicht gemaakt door het aanbrengen van een laag bentoniet, ook wel zwelklei genoemd. Onze weg gaat linksaf en we zien hier de prachtige Smallertsebeek. Deze heeft rond 1700 een belangrijke rol gespeeld in de papierindustrie.

Foto 013jpg

De Smallertsebeek op een foto in het voorjaar van 2018.

Bij Schaveren stond in de bovenloop van de beek de Jan Dirksen Suijtshofs Papiermolen, voor het eerst genoemd in 1729. De beek buigt hier af en stroomt langs het huidige recreatiepark en forellenkwekerij ’t Smallert, en mondt uit in de Grift en uiteindelijk in het Apeldoorns Kanaal. In het Smallertsebeekdal is ook moerasijzererts aanwezig. Moerasijzererts (ijzeroer) ontstaat in beekdalen, veengebieden en op andere plaatsen waar de grondwaterstand hoog is en de bodem al een hoog ijzergehalte heeft. Op dergelijke plaatsen ontstaat een reactie van de in het grondwater opgeloste ijzerverbindingen met zuurstof. Moerasijzererts ontstond hier doordat doorstroom van ijs houdend water in het vroegere veengebied stagneerde bij de voorde, een doorwaadbare plaats ter hoogte van de Jacobshoeve aan de Veldweg. Zo ontstond de verhoogde ijzerconcentratie in de bodem die tot een dikke laag verharde. In het verleden werd dit afgegraven en aan de smelterijen geleverd. Bij het ploegen in het beekdal kan men altijd nog de roestbruine kleur van de grond waarnemen. Iedereen kent de Hoogovens bij IJmuiden, waar uit geïmporteerd ijzererts vloeibaar ijzer wordt geproduceerd. Maar vanaf het begin van de ijzertijd tot het begin van de vorige eeuw was ijzererts uit ons eigen land van ongekende economische betekenis. Door de eeuwen heen zijn door onze voorouders miljoenen kubieke meters afgegraven en in heel Europa verhandeld voor de productie van ijzer.

Foto 014. Aangepast

Sfeerbeeld van de kruising Pollenseveenweg met de Veldweg.

We wandelen nog wat door en steken de Oranjeweg over. We komen op de Heemhoeveweg en aan de linkerzijde zien we het Maitreya Instituut, een voormalige Tibetaans Boeddhistisch Centrum. Vanaf de jaren 30 tot eind 70 was hier jeugdherberg De Heemhoeve gevestigd. Het gebouw is in een zeer vervallen staat en staat leeg. In de oorlogsjaren heeft ’t nog als school gefungeerd. In de nabije omgeving zijn diverse grafheuvels uit het laat-neolithicum of bronstijd te vinden. Aan de Oranjeweg, tegenover het voormalige restaurant Schaveren, hoek Langeweg met de Woesterbergweg en aan de Laarstraat zijn deze nog zichtbaar. Hier werden vanaf zo’n 800 voor Chr. tot het begin van onze jaartelling (ijzertijd) de overledenen gecremeerd. Hun resten werden in urnen bijgezet in lage grafheuvels: de zogeheten urnenvelden. De mensen begroeven er hun doden en gaven ze spullen mee, de zogenaamde grafgiften, zoals stenen bijlen, vuurstenen pijlpunten en bijvoorbeeld een trechterbeker. Door deze grafgiften, die door archeologen werden ontdekt, leren we steeds meer over hoe de mensen in de prehistorie leefden.

Foto 015. Aangepast

Een mooi voorbeeld van een grafheuvel.

Emsterenk
Emst werd in 1866 een zelfstandige kerkgemeente. Vanaf die tijd groeide het dorp langs de Hoofdweg uit en kreeg het karakter van een lintdorp. Hierbij werd de grootste enk van de Veluwe, de Emsterenk, doorsneden. De enk is agrarisch gebied. Door eeuwenlang plaggen in de stallen te gebruiken werden de enken hoger. Hierdoor ontstonden wegen en paden met aan weerszijde hoge wallen. Deze wallen zijn nog goed te zien op de Muggenveldweg, die wij vervolgens doorlopen naar de Langeweg waar we min of meer met onze wandeltocht zijn begonnen. We steken de kruising met de Hoofdstraat en de Eperweg naar Emst over naar de Brakerweg. We lopen zo over de veel water voerende beek de Klaarbeek, om vervolgens via het voormalige Spoorwachtershuisje nr.7 het tunneltje onderdoor naar het centrum van Epe te lopen. Je kunt het Schaverensepad ook combineren met het Loobrinkerpad en het Klompenmakerspad, dus uitdaging genoeg.

Foto 016. Aangepast

De Klaarbeek hier stroomafwaarts naar de Kopermolen (1539) in Zuuk.

Helaas is onze wandeltocht ronde 12.00 uur teneinde. We realiseren ons alle drie dat we toch echt bevoorrecht zijn om in de gemeente Epe te mogen wonen, met bossen, heide, enken en weidegebieden en dankzij de Bekenstichting* een prachtig bekenstelsel. Je hoeft er eigenlijk niet voor naar het buitenland. Inmiddels zijn er al zo’n 117 klompenpaden in ons land, en dit aantal is nog steeds groeiende. En…. wie het fenomeen ‘klompenpaden’ heeft uitgevonden: Chapeau!

Foto 017jpg

Een handig routekaartje van het Schaverensepad.

 

Bron:
Website – www.klompenpaden.nl en de daarbij behoren klompenpaden-app.
Foto’s:
Collectie Lohuizerbrink.
Website Klompenpaden (Routekaartje)

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 012-2019)

 

* De Bekenstichting is een stichting tot Behoud van de Veluwse Sprengen en Beken en werd opgericht in 1979. De stichting streeft naar het in stand houden, herstellen en verbeteren van de Veluwse sprengen, beken en vennen, alsmede de omgeving waarin deze voorkomen. Waar dat gewenst en mogelijk is zou de oorspronkelijke opzet herkenbaar moeten blijven.
De stichting vraagt in zo groot mogelijke kring aandacht voor:
– de rijkdom van planten- en dierenwereld in en langs het water;
– de cultuurhistorische waarden van de sprengen en beken, de watermolens, waterpartijen, enz.;
– de landschappelijke, ecologische en recreatieve waarden van water op de Veluwe.
Voor meer info: www.sprengenbeken.nl

lohuizerbrinklogo

 

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

 

Iets melden of vragen?
[email protected]

 

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.