Woar blif de tied: Boerderij Het Ruwe Veen – 1846-1960

Foto 001. Boerderij Landgoed Tongeren - 1846-1960 (Custom) (2)Dit is een verhaal over de boerderij Het Ruwe Veen waarvan ik een mooie ansichtkaart in mijn bezit heb. De kaart werd uitgegeven door Fotohandel H. Kuijters uit Epe, deze had tevens een drogisterij en zat aan de Hoofdstraat in Epe. De boerderij stond aan de Molenweg 41 in Tongeren, in 1953 werd het huisnummer veranderd naar 45.

Het was Jan Jacobs van Tongeren die hier in 1846 een daghuurderswoning liet bouwen, hij had hiervoor de grond gekocht van Cateau Rauwenhoff. De eerste bewoner was de dagloner Jan Zwarthof.

Een dagloner is iemand die per dag wordt aangesteld, bijvoorbeeld om te oogsten. Hij werd tegen dagloon ingehuurd en was veelal een keuterboer die alle baantjes aannam die zich voordeden. Was er geen werk voorhanden, dan verdiende hij ook niets.

Foto 001. Boerderij Landgoed Tongeren - 1846-1960 (Custom)

Boerderij Het Ruwe Veen, met op de foto Hendrik Jan Albertus met zijn vrouw Jannetjen Leurink – 1954.

In 1847 verkocht Jan Jacobs het boerderijtje aan Charles le Chevalier. Deze heeft zich enorm ingespannen om de boeren op Tongeren een beter bestaan te geven. Niet alleen op materieel gebied; ook onderwijs vond Le Chevalier erg belangrijk voor de bewoners. In 1868 werd de school geopend. Het gebouwtje bestond destijds alleen uit het voorste gedeelte dat nu als gymzaal in gebruik is. Destijds waren het twee gelijke delen. Een deel was leslokaal en het andere de meesterswoning. In 1953 werd het schoolgebouw tot de huidige omvang uitgebreid. In de zomer van 1996 werd het moeilijke besluit genomen om na 128 jaar de Tongerense school te sluiten. De leerlingaantallen voldeden niet meer aan de normen van het Ministerie van Onderwijs. Het gebouw is nu verhuurd aan een stichting die onder meer actief is op het gebied van kinderbegeleiding en onderwijs.

Foto 002. Chevalier School - 1948 (Custom)

De Chevalier School – 1948.

In 1854 beëindigde Jan Zwarthof zijn werk als vaste arbeider op boerderij Het Ruwe Veen en hij overleed korte tijd later. De weduwe Zwarthof bleef er wonen tot 1875, toen het plaatsje werd gehuurd door Lammert Kolk uit Wissel. Over de laatste 25 jaar van de 19e eeuw zijn geen gegevens gevonden. In 1904 komen  er nieuwe bewoners. Lijda Brummel, dochter van Derk Brummel en Anna van Lohuizen, trouwde dat jaar met Willem Jan Jonker. Zij bewoonden het boerderijtje de volgende 40 jaar. Na de dood van Willem Jan op 12 december 1943 ging zijn vrouw Lijda bij hun enige zoon aan de Zuukerenkweg in Zuuk wonen. De toenmalige directeur van het landgoed Tongeren dhr. John. Van Zwijndrecht schrijft in zijn jaarverslag van 1961 – 1962 “Op 1 november overleed Lijda Jonker ten huize van haar zoon Willem Jan, in Zuuk. Ik wil dit speciaal memoreren omdat de ouderen onder u Lijda zo goed gekend hebben, eerst als dienstbode van Oma Rauwenhoff, en later, na haar huwelijk met Willem Jan Jonker, als boerin op het Ruwveen. Lijda is 97 jaar oud geworden, een hooge leeftijd voor iemand die niet sterk was”.

In het boek - Het Ruwe Veen – Een oude boerenplaats en de wereld daaromheen – staat bovenstaande geschreven door kleindochter en vernoemd naar haar oma mevrouw Lijda van den Bremen-Jonker. Ook staat er een prachtig gedicht in dat ik u niet wil onthouden. Dit gedicht is een ode aan die klein boerenplaats daar in Tongeren en geschreven door Bertus van den Bremen:


Mien voete schoert
op wat olde stenen
van ’t huus dät
hier ooit ston.

Een groezelig stuk beton
verschöalen onder
opgeschöaten struken.

Hier is ‘eleaf, ewäärk,
geboren en weer
dood ‘egoan.

Noe nog alleen ’t bewies
van de vergankelijkheid
van al ’t bestoan.

 

De kleine boerenplaats Het Ruwe Veen of Ruwveen werd ook wel de Charles Allee genoemd of, zoals de bewoners op Tongeren het ook wel noemden, ‘et weggien van Willem Jan’.

Foto  003. Huize West Raven - 1922 (Custom)

Huize West Raven op de hoek Oost-Ravenweg – Tongerenseweg – 1922.

De laatste bewoners waren de oudste bosarbeider van het landgoed Tongeren de heer Hendrik Jan Albertus en zijn vrouw Jannetjen Leurink. Hendrik Jan werd geboren in Epe op 13 juni 1884 en overleed op 9 mei 1969. Jannetjen werd geboren op 4 juni 1884. Zij beiden trouwden op 18 mei 1907, Jannetjen overleed op 5 augustus 1960. Het gezin had vijf kinderen, drie zonen en twee dochters. Zij hebben tot 10 januari 1958 op Het Ruwe Veen gewoond en verhuisden toen naar het huis van Jan van den Bremen op West Raven. Dit huis staat aan de uitgang van de Noordkamp, een bos- en weidegebied tussen Le Chevalierlaan en de Tongerenseweg. In de jaren zestig hielp ik mijn vader met melkventen, (hij werkte op provisiebasis voor de melkfabriek Gelria uit Zuuk) en kwam ik ook bij de ’oude Albertus’, zoals mijn vader Henk van den Esschert hem noemde, aan de deur met melk en andere zuivelproducten. Hendrik Jan Albertus was in mijn herinnering een heel aardige man en is bijna 85 jaar geworden. Aanvankelijk waren er gegadigden voor permanente- of vakantiebewoning van Ruwveen, maar uiteindelijk trok iedereen zich terug. In 1960 werd besloten het boerderijtje af te breken.

In de jaren zestig woei er een afbraakgolf over Epe en werden er vele karakteristieke panden afgebroken.

Foto 004. Huisje H.J. Albertus - 2011 (Custom)

Het voormalige huis van Jan van den Bremen later bewoond door Hendrik Jan Albertus en zijn gezin. Het adres is thans Tongerenseweg-Zuid 213 en wordt bewoond door de familie W. Vos. – 2011.


Bronnen:
Boek - TONGEREN Ontstaan en groei van een landgoed – van auteur J.C. Kreffer uit 1997.
Boek - Het Ruwe Veen - Een oude boerenplaats en de wereld daaromheen – van auteur Lijda van den Bremen – Jonker uit 2006.
Website: landgoedtongeren.nl.    

Foto’s:
Foto 1 t/m 4 - Collectie Lohuizerbrink-Epe.

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 010-2014)

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Iets melden of vragen?
[email protected]

Epe mien däärpien 3

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.