Woar blif de tied: Bloote arms

004. Jan van Riemsdijk 1919Zoekend naar andere informatie voor deze rubriek, kwam ik in Het Nieuws- en advertentieblad voor Epe en omstreken krant een mooi artikel tegen, over de preutsheid in Oene in 1926. Het is een verhaal over het optreden van Jan van Riemsdijk uit Heerde op vrijdag 30 juli 1926 in ’t Wapen van Epe. De tekst is in de oude spelling gehandhaafd, net als het gedicht in onvervalst Veluws dialect.

001. Adv. Uitv Jan van Riemsdijk 1926
Aankondiging Jan van Riemsdijk-avond in ’t Wapen van Epe – Zaterdag 24 Juli 1926.

002. Nieuws en advertentieblad 1926

Voorblad van het Nieuws- en advertentieblad het latere Veluws Nieuws - 4 augustus 1926.

PLAATSELIJK NIEUWS

De heer Van Riemsdijk¹) en zijn gezelschap heeft niet te klagen over weinig succes te Epe: 't was overweldigend in één woord, zoowel van de zijde der vreemdelingen als van plaatsgenooten.

't Was dan ook een uitstekend geheel dat aangeboden werd: aardige Hollandsche liedjes openden den avond, maar kort daarop kwamen de boerenliedjes, het eigenlijke genre van Van Riemsdijk en het repertoire daarvan breidt zich steeds uit: er zijn weer pakkende nummers bijgekomen.

Daaronder moeten we wel allereerst noemen: ,,Bloote Arms". Alleen de aankondiging werd al met kolossaal applaus ontvangen, ook door de zomergasten, want Oene is een der bekendste plaatsen van 't land geworden.

Na de pauze werd dit liedje, dat op een aardige populaire wijs is getoonzet, op verzoek van den Burgemeester²) nog eens herhaald. Bij zooveel belangstelling willen we het in z'n geheel opnemen, waartoe de auteur ons permissie gaf. Het luidt dan als volgt:

 

Bloote arms

In de Oener biebelschoele
Stond een juffrouw veur de klas,
Die op Amsterdamsche mode
Luchtig an'etrukken was.
Korte rukkies, bloote armpies,
Zoo een stadsche ook al giet,
Maar het schoolbestuur van Oene
Wol die bloote arrems niet-

Refrein:

O Oene, Oene, Oene.
Heel Nederland kent oe,
Ie heb een reuzenname,
Deur dat bloote arms gedoe.

Stiekum heb ze toen vergaderd,
Want zie, zei de president,
Ik zeg oe, dat an die deerne
Veul meer slechte fouten bent.
Woarum altied in de busse
Half naakt op Deventer an?
Woarum noar de Eper Dominee?
' t Is of de Oener het niet kan!

Refrein:

Joa moar zei toen weer een ander,
Drie joar is zie hier 'ewes.
Altied dee zie trouw heur plichte
Want de kinder leerden bes.
Maar de president die won het
En het kwam tot dit besluut:
Al liep Eva ook spiernakend
De schoei juffrouw die mos er uut.

Refrein:

Toen gonk 't onderwiezeressien
Noar een gladde advekoat
En mos 't schoolbestuur in Utrech
Met heur veur den Hoogen Road.
En toen keken ook die heeren
Al dat bloote- is goed an,
Maar de heele road bleef kalmpies.
Niemand ward er anders van.

Refrein:

 

Dat was veur de Oener heeren
Wa j ' noe nuump: een reuzestrop,
Want zie gongen weer op huus an
Met de kouse op de kop.
Want de road die had nieks tegen
Zoo'n ech niejmoodsche japon
En zei dat j ' met bloote arrems
Een goed lessien geven kon.

Refrein:

En zie kregen een duur lessien,
' t Kosten heur nog leelik geld,
Want de onderwiezeresse
Ward in eere weer hersteld.
Van dit bloote armen zaakien
Kwam in Holland zoo'n gepraat,
Dat noe wel die schoolbestuurders
Bloote arms met ruste laat.

003. Het Wapen van Epe 1935 Aangepast

Hotel Restaurant ’t Wapen van Epe op de hoek Hoofdstraat – Markt - 1935.

 

De heer Van Riemsdijk was Vrijdag erg op dreef, maar heeft iemand hem eigenlijk ooit met pessimistische allures ontmoet? Zijn repertoire is verrijkt met aardige zeemansliedjes en als koopvaardijvaarder munt hij, de veelzijdige, ook al uit. Daarbij vertegenwoordigt Rombout de Marine en Mej. Schievink de visscherij vaart.

De jonge Van Riemsdijk komt er goed in, en is veel vooruitgegaan ook in actie. Mej. Schievink wier lieve verschijning zoo zeer inneemt, weet te boeien door mooie zang zoowel als door sobere, keurige voordracht. Ook haar oud-Engelsche liedjes (met Rombout van Riemsdijk), waren pakkend.

Ten slotte en waarlijk niet alsof zg de minste zou zgn, een woord van hulde aan mevr. Van Riemsdijk voor haar smaakvol accompagnement. 't Was een avond die allen zeer heeft voldaan en de zaal was natuurlijk geheel uitverkocht. ¹)

004. Jan van Riemsdijk 1919

Jan van Riemsdijk en zijn vrouw Anna Altona bij hun landhuis ‘de Tippe’ in Heerde – 1919.

 

Welk voorval in Oene inspireerde Jan van Riemsdijk om tot het gedicht ‘Bloote arms’ te komen?

In 1926 waren er twee onderwijzeressen verbonden aan de School met de Bijbel in Oene: juffrouw Van der Meulen en juffrouw Holtslag. Er waren zorgen over hun gedrag en het voorbeeld dat ze de kinderen gaven. Een drietal punten gaven aanleiding tot strenge gesprekken met het schoolbestuur.

005. School met de Bijbel Oene 1914 Aangepast

De School met de Bijbel aan de Houtweg 24 in Oene - 1914

 

Het tweetal ging ’s avond nog weleens met de autobus van Rindert Dijkstra uit Epe naar Deventer – een stad die niet bepaald bekend stond als godvrezend. Ook was een van de dames op het bankje pal naast de buschauffeur gesignaleerd, een positie die amoureuze avonturen suggereerde en de tongen losmaakte in het dorp. Ook droegen de dames voor de klas ‘onwelvoeglijke kleding’. De juffrouwen werden dan ook opgeroepen om in ‘behoorlijke kleding, kenbaar aan voldoende lengte, gesloten hals en gedekte armen en in het algemeen ondoorzichtig’ naar school te komen. Ook maakten de dames zich schuldig aan onregelmatig kerkbezoek. Ze kerkten namelijk veelal buiten Oene.

006. Autobus van Rindert Dijkstra 1926 Aangepast

De autobus van Rindert Dijkstra uit Epe voor het station van Deventer – 1926.

 

Juffrouw Holtslag beloofde beterschap na een schriftelijke waarschuwing. Maar juffrouw Van der Meulen, die uit Amsterdam kwam, liet haar niet de les lezen, zodat het bestuur haar ontslag aanzegde. Per 1 mei 1926 werd zij niet meer op school toegelaten. Ze tekende (met succes) beroep aan. Het schoolhoofd L. van Gilst stelde een bemiddeling voor, maar hier wilde het bestuur niets van weten. Toch is er een zogenaamde ‘minnelijke schikking’ overeengekomen, waardoor zij op 10 juli 1926 weer voor de klas mocht staan.
Juffrouw Antje van der Meulen was zeer geliefd, en haar plotselinge overlijden (zij was hartpatiënt) door een hartaanval bracht een schok door Oene teweeg. Zij werd geboren op 19 mei 1902 en overleed op 5 november 1956. Juffrouw Van der Meulen was een Amsterdamse, maar de familie besloot dat zij toch in Oene moest worden begraven. De begrafenisplechtigheid vond plaats onder grote belangstelling. De gemeente Epe verzorgde in eerste instantie haar graf, maar in 1994 werd deze verantwoordelijkheid door het schoolbestuur overgenomen. Vanaf 2013 is het onderhoud van het graf in de schoolkalender opgenomen. Ieder jaar gaat een groep leerlingen in de maand juni aan de slag om de beplanting bij het graf te verzorgen. ²)

 

Bronnen:
- ¹) Nieuws- en advertentieblad – Woensdag 4 augustus 1926
- ²) Boek: 100 jaar School met de Bijbel te Oene – Tekenen van trouw – 2014.
- ³) http://www.eenwagenvolverhalen.nl/Muziek/jan-van-riemsdijk-liedjeszanger-en-dichter.html

 

¹) Wie was Jan van Riemsdijk?

Jan van Riemsdijk zag het levenslicht in Rotterdam op 23 april 1879 en overleed op 75-jarige leeftijd 18 oktober 1954. Zijn vader was tabaksmakelaar en verhuisde om gezondheidsredenen naar de zuivere Veluwse bossen. De familie vestigde zich op het Landgoed ´het Veen´. Vader van Riemsdijk was een vermogend man, zijn gehele landgoed was 250 hectare groot.

Toen Jan 10 jaar oud was gaf hij al voorstellingen aan boeren en kinderen. De kosten voor zijn optreden waren toen 2,5 cent. Op 15-jarige leeftijd ging Jan naar de landbouwschool in Wageningen. Hij was van plan een boerderij te beginnen op ´het Veen´. Hij trouwde in 1901 met Anna Altona. Hij begon met een boterfabriek tot er coöperaties ontstonden, op dat moment heeft hij de fabriek omgebouwd tot wasserij. Deze wasserij hield ook niet stand, omdat Jan geen echte ondernemer was.

Jan van Riemsdijk was verknocht aan Heerde, het landschap van de Noord-Veluwe en de boerenbevolking. Zijn woning was zijn uitvalsbasis en favoriete plek om te mijmeren en te dichten. Hij woonde aan de Elburgerweg in zijn landhuis ‘de Tippe’. Hierom stond hij in Heerde bekend als Jan van de Tippe. Jan van Riemsdijk, naar wie in Heerde een straatnaam is vernoemd, schreef zijn eigen liedjes en gedichten. Deze hadden veel te maken met het landschap, middenstanders en het boerenleven. Zijn liedjes zijn vooral uit het leven gegrepen. Tot zijn bekendste nummers behoren: De olde Scheper, het Heerder Volkslied en ‘Gelders dreven zijn de mooiste’, dat een tijd het Gelders volkslied was.

Veel informatie is afkomstig uit het boekje Heerde bovenal geschreven door Simon Verhoeven uitgave: Heerde Historische vereniging. ³)

²) De burgemeester die in de zaal van ’t Wapen van Epe zat was baron J.L.J.B Sweerts de Landas. Hij was burgemeester van Epe van 01-05-1889 tot 15-08-1926.

 

lohuizerbrinklogo 

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 010-2018)

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.

 

Iets melden of vragen?
[email protected]

 

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.