Woar blif de tied: Bijenstand de Veluwe van Martinus Ellenbroek

Foto 01Al struinend in het Streekarchief van Epe – Hattem en Heerde, gevestigd aan het Sint Martinusplein 16 in Epe, kom je af en toe van die prachtige pareltjes tegen. In dit geval een foto met daarop zichtbaar twee mannen, allebei met een pijp in de mond, de een staand en de ander geknield, voor hun bijenkasten ¹).

 

Op die bijenkasten, genummerd van 1 t/m 16, staat een opschrift:

BIJENSTAND de Veluwe – M. Ellenbroek en zn EPE ckl.

De (overigens heel scherpe) foto maakt je nieuwsgierig. Wie is die M. Ellenbroek en waar is deze foto genomen?

Foto 01
De bewuste foto, genomen aan de Wisselseweg no 21, nu de Oude Wisselseweg in Epe - ca. 1915 – 1920.

Nu had ik in de afgelopen jaren al eens contact gehad met Martin Ellenbroek. Dus contact opgenomen en wat blijkt: de mannen op de foto zijn de overgrootvader en de opa van Martin.
Hieronder zijn relaas:

,,De foto waaraan jij refereert toont mijn overgrootvader (links) en mijn grootvader (rechts). Mijn overgrootvader was Martinus Ellenbroek, geboren op 13 september 1859 in Epe. Hij trouwde op 21 januari 1886 met Hendrika Broekers. Zij werd geboren op 25 augustus 1863, en overleed al op 55-jarige leeftijd in Epe, op 9 november 1918.
Hij was klompenmaker van beroep en kreeg met zijn jonggestorven vrouw 10 kinderen.
Een daarvan was mijn opa, Johannes Bernardus Ellenbroek, geboren op 14 januari 1889 in Epe. Van beroep bosarbeider (hij heeft grote percelen bos rondom Epe aangeplant). Hij trouwt op 19 juli 1913 met Aaltje Kloezeman in Epe. Ook zij sterft relatief jong, op 31 januari 1942, op 52-jarige leeftijd aan een hartaanval.
Mijn overgrootvader is nooit hertrouwd, mijn opa wel, op 29 september 1943 treedt hij in het huwelijk met Hendrika de Die le Clerq.
Mijn overgrootvader en opa hadden samen de bijenstand “De Veluwe”.

Foto 02

Mijn overgrootvader bij de kasten aan de Wisselseweg - ca. 1920 – 1925.

De kasten stonden op de erfscheiding met de buren van no. 19, waar later de huisschilder Van Aefst ²) woonde. (GvdE: nu woont hier Aart van Egteren)
De bijen werden in die tijd ook gehouden omdat ze een aardige bijverdienste opleverden door de verkoop van de honing.

Foto 03

De overgrootvader van Martin Ellenbroek bij de bijenkasten op de hei - ca. 1930.

Ook mijn vader heeft bijen gehouden: de foto toont hem bij de bijenkasten op de Wachtelenberg. (1946). Mijn opa heeft na de dood van zijn vader, in september 1942, nog lange tijd bijen gehouden aan de Enkweg, op no. 66, hoek Klimopstraat. Ze werkten toen al behoorlijk modern met spaarkasten. Traditioneel werden de bijen gehouden in gevlochten korven.

Foto 04

De vader van Martin Ellenbroek op de Wachtelenberg - ca. 1946.

Mijn vader, ook weer Martinus Ellenbroek geheten, geboren 1915, gestorven in 2002, heeft zijn bijen dus gehad op de Wachtelenberg en ik vermoed ook nog een tijdje aan de Wisselseweg. Maar dat heeft niet meer zo lang geduurd. Hij bouwde een nieuw huis op een perceel naast no. 21.
Daar heeft hij tot vlak voor zijn dood gewoond.

Hij sprong regelmatig bij als “doodgraver” op het Katholieke kerkhof, recht tegenover het huis op no. 23.

Foto 05

's Zomers stonden de bijenkorven natuurlijk in de heiderijke omgeving van Epe zoals de Renderklippen, Tongeren, Gortel en Niersen - ca. 1930.

Foto 06

Mijn opa en overgrootvader, lopend door de Dorpsstraat in Epe. t.h.v. het oude postkantoor (nu ongeveer de Action), komend uit de R.K. Kerk, - ca. 1935 – 1940.

Martin Ellenbroek (dus weer een Martinus Ellenbroek) nu wonend in Deventer:
,,Ikzelf heb als drager van mijn naam, een traditie hoog te houden!! In 2011 heb ik een cursus bijenhouden gedaan en heb sindsdien ook een aantal bijenvolken onder mijn hoede”.

Adv VN woensdag 25 09 1918
Advertentie Veluws Nieuws woensdag 25 september 1918. Martinus Ellenbroek heeft in 1918 zijn bijenkorven te koop staan. Of hij overgegaan is op andere korven of kasten, of dat hij er mee gestopt is, is onbekend.

 

¹) Hoeveel bijen zitten er in een bijenkast?

In een gezonde kolonie is het bijenvolk aan het eind van de maand juni op zijn sterkst. Rond die tijd leven wel 45.000 tot 60.000 bijen samen in één bijenkast. Het volk bestaat voor een groot gedeelte uit werkbijen. Een werkbij leeft in de zomer ongeveer zes weken. De eerste drie weken werkt ze binnen. Na deze drie weken zal ze steeds vaker de kast verlaten en wordt ze een haalbij. Na drie weken af en aan vliegen is ze uitgeput en versleten. Ze verlaat de bijenkast om te sterven.
Er zit één koningin in de kast. Zij legt in de warme periode zo’n 1200 tot 2000 eitjes per dag. Er zijn enkele honderden darren die voor de bevruchting van de jonge koningin zorgen tijdens de zogenaamde bruidsvlucht. Een koningin kan ongeveer 5 jaar oud worden.
In de winter is de bijenkast minder druk bevolkt. Er is een minimum van 10.000 tot 20.000 bijen nodig om veilig door de winter heen te komen. De bijen zoeken dan gezamenlijk, in een tros, een plekje in het midden van de kast om het lekker warm te hebben.
De winterbijen hebben als taak om het bijenvolk warm te houden en de winter door te komen. Winterbijen kunnen wel 6 á 7 maanden oud worden.

400px Werkbij dar moer1
V.l.n.r: De werkbij, de dar en de koningin (www.imkerpedia.nl)

²) Zie mijn column over het Schildersbedrijf van Willem van Aefst.

Overigens heeft Epe ook een bloeiende bijenvereniging, kijk maar eens op de website: www.imme-epe.nl

 

Bronnen:
- Interview met Martin Ellenbroek.
- www.bijenclub.com

Foto’s:
1 en 5 Streekarchief Epe-Hattem-Heerde. 2,3,4 en 6 Privé-archief van Martin Ellenbroek.

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 007-2018)

lohuizerbrinklogo 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Iets melden of vragen?
[email protected]

Epe mien däärpien 3

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.