Woar blif de tied: L.I.O.S., de eerste wandelsportclub van Epe

Foto 004. Zaandam 1940 AangepastDe eerste wandelsportvereniging in Epe was L.I.O.S. (Loopen is onze sport). De vereniging werd opgericht op 30 april 1936 en heeft tot circa 1943 bestaan en was de voorloper van W.I.O.S. (Wandelen is onze sport). Het eerste bestuur bestond uit de toenmalige huisarts F. Bruijn (voorzitter) mej. A. Post (penningmeester) W. Lammers (secretaris) en G. van der Heide (commissaris) en Johan Zimmerman was algeheel leider.

Dokter Freddy Bruijn vestigde zich in Epe op 27-09-1933 en woonde met zijn vrouw Johanna Mathilda Louise Lappöhn aan de Sint Antonieweg 8 (C69). Beiden kwamen uit Den Haag. Dokter Bruijn is niet oud geworden, hij werd geboren in Den Haag op 05-11-1907 en overleed te Epe op 01-01-1949 en werd slechts 41 jaar.

Foto 001. 1e Vierdaagse Nijmegen 1936 Aangepast
In 1936 waren er al Eper deelnemers bij de 26e uitgave van de Nijmeegse Vierdaagse. Hier links vooraan lopen v.l.n.r. Henk ter Haar en Geert van der Heide mee.

 

De contributie bedroeg 2,50 gulden per jaar. In het tweede bestaandsjaar was er meteen al trammelant in de tent. In de zomer van 1937 werd een buitengewone ledenvergadering gehouden. Hier stelden de bestuursleden W. Lammers en Johan Zimmerman hun bestuurszetel ter beschikking. Bertus van den Bremen, bekend van o.a. het boek ‘Dienen an de diek’ en Frans Slot, de kunstpottenbakker uit Epe, deden hun intrede.

Foto 002. Kampen 1940 Aangepast
Wandelportvereniging L.I.O.S. in Kampen - linksvoor G. Lammers, middenin ene …… Prins, middenvoor T. Brummel, daarnaast …. Scholten en daarachter R. Kromdijk van Café Parkzicht – 1940.

 

Eén jaar later, op 20 juni 1938, organiseerde LIOS haar eerste wandeltocht van 30 km, met 150 deelnemers. Uit Apeldoorn kwamen de verenigingen Trekvogels, D.V.T. en Wandellust en uit Zwolle deden de Blauwvingers en Swift mee. Verder namen er 40 individuele deelnemers deel aan de marsen. Ook was er een jury, bestaande uit de heren J. Westerop uit Zwolle, dokter F. Bruijn en A. Merkelbach uit Epe. Zij beoordeelden de deelnemers, niet wie als groep het snelst liep, of in een te stramme houding of militair marcheerde; maar men beoordeelde op ordelijkheid, niet stijf en stram en men moest genieten van de omgeving. De tocht startte evenals de trainingen van de vereniging op het marktplein. Na afloop was er bal in het Wapen van Epe. De dansmuziek werd, zoals vaker op feestavonden in die tijd, verzorgd door de bekende sfeermaker Renner de Jong.

Foto 003. Kampen 1940 Aangepast
Wandelportvereniging L.I.O.S. met op de voorgrond v.l.n.r. Bertus van den Bremen, mej. M. van Putten en Geert van der Heide tijdens een loop in Kampen – 1940.

 

Centrale figuren bij LIOS waren vooral de gebroeders W. en G. Lammers, Jannes van Putten, Bertus van den Bremen en Geert van der Heide, de latere voorzitter van de Koninklijke Harmonie. In 1938 werd een juniorenafdeling opgericht voor jongens en meisjes van 10 t/m 14 jaar. Mej. M. van Putten en Geert van der Heide namen de leiding. Later kregen zij versterking van A.J. Tuyten, de dirigent van de Harmonie.

Foto 004. Zaandam 1940 Aangepast
Een loop in Zaandam, uiterst rechts loopt J. van Putten uit Epe – 1940.

Foto 005. Zwolle 1940 Aangepast
Er liepen ook Epenaren in Zwolle: v.l.n.r. J. Poll-Jonker, J. van Putten en G. Lammers – 1940.

 

Op zaterdag 17 en zondag 18 juni 1939 werd de tweede wandeltocht gehouden, er waren zo’n 300 deelnemers. Hieronder het voorwoord van burgemeester Mr. Dr. I.N. TH. Diepenhorst.

Foto 006
Onder de deelnemers waren twee detachementen militairen van zo’n 80 personen. Verder waren vertegenwoordigd Trekvogels – Zwolle, D.V.T. – Druten, W.I.K. – Veendam, Nimmer Zorg – Veendam, Z.A.C. – Zwolle, T.O.G. – Beilen, D.O.T. – Vaassen, de Steuren – Kampen en uiteraard L.I.O.S uit Epe. De marsch ging van Epe langs Wissel, Wisselsche veld, Hooge Land, Tongeren, Leemkuil, Tongerenscheweg, Schietbaan, Epe (rust) en daarna naar de Officiersweg, langs pension Vredenburg naar ’t Zeuvenbargien, linksaf naar fietspad Tongeren-de Dellen, Dellerweg, Renderklippen, langs de Bijsterbosch en de Heerderweg terug. ‘De organisatie was uitstekend en het traject was zeer duidelijk aangegeven. De vereeniging LIOS komt voor de goede organisatie een woord van dank en hulde toe. Aanvankelijk had W.I.K. uit Veendam de beste beoordeling, maar doordat een der dames slechts met groote moeite den marsch kon volhouden en in de Hoofdstraat zelfs werd ondersteund, ontging deze vereeniging den prijs. De jury bestaande uit de heeren dr. Bruijn, mr. Willinge Gratema en A. Merkelbach had het dus niet gemakkelijk. De prijzen werden als volgt toegekend; 1e prijs Z.A.C. Zwolle; 2e prijs Steuren uit Kampen en de 3e prijs ging naar T.O.G. Beilen.’ Het weer was dat weekend prachtig en er was dan ook weinig uitval van de deelnemers.

Na de zomer van 1939 worden de berichten over LIOS en ander verenigingsnieuws steeds spaarzamer. Het laatste bericht over de club is dat er op 6 december 1939 een vossenjacht – de vijfde – wordt gehouden. In de Tweede Wereldoorlog lag al het verenigingsleven in Epe stil. Dit kwam mede doordat er een meldingsplicht bij de cultuurkamer bestond en door het verbod van de Duitsers om bijeenkomsten te houden. LIOS moet in die jaren zijn doodgebloed en niemand nam het initiatief er nieuw leven in te blazen. Een kas was er nog wel; daar zat 36 cent in. „De rest hebben we in de oorlog opgemaakt”, weet Geert van der Heide, de laatste voorzitter van LIOS.

Foto 007. Wandelaars ingehaald 1958
De krant berichtte op dinsdag 29 juli 1958 over de deelname aan de Vierdaagse van Nijmegen.

Toch waren er na de oorlog verschillende groepen Epenaren die deelnamen aan wandeltochten. Niettemin duurde het tot 21 oktober 1960 alvorens initiatiefnemers Joop Huiskamp en Bernard Broers, sportleraar E.J. Teune. L.H. Bosch, W.J. Mulder, H. Jonker, H.M. Jonker en H. Kwakkel bijeenkwamen om een nieuwe wandelsportvereniging op te richten: WIOS, dat slechts twee oud-leden van LIOS als lid kon begroeten, namelijk Bertje Koetsier en Hennema Scholten.

Het mooie is dat er op zaterdag 3 november 1990 een gezamenlijke reünie werd gehouden voor de oud-leden van L.I.O.S en de wandelvereniging W.I.O.S, die op die datum het 30-jarig jubileum vierde. De reünie vond toen plaats bij de vogelhoudersvereniging De Goudvink aan de Lange Veenteweg.

Bronnen:
- Nieuws- en Advertentieblad – woensdag 29 Juni 1938.
- Nieuws- en Advertentieblad – woensdag 21 juni 1939.
- Veluws Nieuws – dinsdag 29 juli 1958.
- Veluwe Express – woensdag 31 oktober 1990.
Foto’s:
- Privé-archief Johnny Gerard.

Dit het laatste verhaal (deels in oude schrijftaal) dat ik gemaakt heb voor de website Epernet.nl, die helaas zoals u weet op 1 april 2020 stopt met de berichtgeving.

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 01-2020)

lohuizerbrinklogo 

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Willem van Putten

    Mooie afsluiter, Gert. Op de 3e foto, de 2e van Kampen, loopt mijn tante D. van Putten achter mijn tante M. van Putten. Naast haar mijn vader, die niet toevallig want hij was in die tijd een fanatieke wandelaar, op bijna alle foto's staat. Hij had een grote blikken sigarendoos vol met medailles, waaronder enkele vierdaagse kruisjes. Dat lopen is genetisch bepaald in onze familie. De overgrootvader van mijn vader ging regelmatig met een kruiwagen handel te voet naar de markt in Arnhem omdat de produkten daar meer opbrachten. Stel je voor, met een kruiwagen over de zandweg vol heuvels tussen Apeldoorn en Arnhem...

  • Gert van den Esschert

    Beantwoordde: Willem van Putten

    Beste Wim, ik ben blij met jou reactie en herkenning van je dierbaren. Het is ontzettend jammer dat Epernet er mee stopt; zet nu (bijna) iedere dag een oude foto van ons mooie dorp Epe op Facebook in de rubriek Oud-Epe. Dank voor je jarenlange support!

  • Gert van den Esschert

    Klopt inderdaad Hennie, heb de meeste info en illustraties uit het privé-archief van Johnny Gerard. Kwam het tegen bij een zoektocht naar materiaal voor een nieuw uit te brengen boek. Vond het te mooi om aan voorbij te gaan. Voor het verhaal over de 'Jonge Strijd' hou ik mij aanbevolen.

  • Hennie Hanekamp

    Beantwoordde: Gert van den Esschert

    Hoi Gert, prima alle info en duplicaat foto's heb ik van wijlen Rein Huiskamp. De Jonge Strijd was een zeer actieve club mensen uit Epe, die eigenlijk van alles deden, ook wandelen, toneel spelen, zingen, reizen, volleyballen en noem maar op. Als jij daar een keer een leuk verhaal van wilt publiceren mag je mijn voorwerk gebruiken. En hun clubgebouw, is ons huidige verenigingsgebouw "WIOS Epe".

  • Hennie Hanekamp

    Hoi Gert, leuk verhaal, ik heb ongeveer hetzelfde verhaal thuis liggen, destijds samen gemaakt met Geert van der Heide ter gelegenheid van de reünie op 3 november 1990 van LIOS & WIOS in het clubgebouw van de Goudvink. Ik zou daar nog een leuk boekje van maken, maar dat er nooit meer van gekomen. Zo heb ik ook nog een verhaal liggen van de Jonge Strijd Epe. Denk dat de familie van der Heide deze foto's, folders van wandeltochten, krantenknipsels gegeven heeft aan Jan Gerard en zodoende liggen ze nu bij Johnny Gerard?

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Terzijde

samen

Houd vol, we moeten met z'n allen door deze crisis. Houd rekening met elkaar en wees extra lief voor iedereen die dat nodig heeft.

 

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.