Woar blif de tied: De Dorpsstraat van Epe in 1915

Foto1 CustomHier ziet u een prachtig sfeerbeeld van de Dorpsstraat in Epe ruim 100 jaar geleden. Later werd de naam Dorpsstraat omgedoopt tot Hoofdstraat. De foto is in 1915 zo rond half vier in de middag genomen tijdens de Eerste Wereldoorlog die duurde van 1914 t/m 1918.

Sommige mensen dragen dikke jassen, het is winter en er ligt nog enige sneeuw. De Dorpsstraat is nog een zandweg. Hier ziet u nog duidelijk het spoor midden over de weg waar het paard en zijn koets gebruik van maakte. Het middenstuk was veelal beklinkerd om de vernieling van de weg door de paardenhoeven tegen te gaan. Ook ziet u in het straatbeeld twee petroleumlantaarns die verzorgd werden door de in 1910 door B&W van Epe aangestelde nachtwaker-lantaarnopsteker de heer J. Born. Hij kreeg hiervoor een vergoeding van ƒ125,- per jaar.
Het dorp Epe werd op 15 september 1921 aangesloten op het elektrisch lichtnet. Vaassen volgde op 6 oktober, Emst op 14 december en Oene tenslotte op 17 januari 1922. Epe kreeg overigens al vóór 1914 elektriciteit van drukkerij Hooiberg (onder andere de Eper Gemeentewoning – Kulturhus) mits men niet te veraf woonde, ’s Avonds om tien voor elf ging de stoomfluit van de drukkerij. De stroom werd dan afgesloten.

De Dorpsstraat - 1915

Op deze foto is links de winkel van koperslager J.G. Lammers te zien. Daarnaast de twee witte huisjes van Gerritje Nieuwenhuis en Gerritje Wagenaar, die werd opgevolgd door bakker Wolter Flip Scholten. Wat verder naar achteren ziet u nog een fragment van het Wapen van Epe van Guus (Frederik August) Betlem, met zijn naar de Dorpsstraat gerichte veranda en restaurant De Posthoorn van de familie Scholten. Helemaal op de achtergrond staat de boerderij van B.J. Blauwenoord en later de familie Goossen Wijnand Westerink, die timmerman-aannemer was. Later zat hier horlogemaker Hein Schans, later zijn zoon Henk Schans en zijn vrouw Nienke Schans- Bruining. Nu zit hier de textielwinkel van Zeeman.

Tussen de bomen door rechts zie je nog vaag de contouren van ‘de Toko’, de Maleise naam voor ‘winkel’. In 1898 kocht dhr. G.J. Gerritsen deze winkel van G. Wijgmans, het pand had toen nog de naam winkel ‘De Rooster’. Het werd zo genoemd vanwege de roosters in het voetpad, rechts, dat langs het kerkhof naar de Beekstraat liep. Die roosters waren aangebracht om loslopende dieren van de begraafplaats te weren. De zaak had onder meer koloniale waren, zoals koffie, thee, cacao, tabak, (riet-)suiker, specerijen, palmolie, kruideniers- en ijzerwaren in haar assortiment. Eigenaar de heer G.J. Gerritsen had zelfs een agentschap in verzekeringen. Hij vertegenwoordigde de verzekeringsmaatschappij ‘De Nederlanden’ van 1845. Het was een Brand-, Leven-, Inbraak-, Transport-, Bedrijfs en Ongevallen-Verzekering-Mij. De laatste decennia werd er door de familie Van Putten dames- en herenmode verkocht.

De Toko van G.J. Gerritsen – 1915 In de deuropening staan Gerritsen met zijn vrouw en dochter Geertje. Links staan ‘Lange Hendrik’ Jonker en zijn vrouw Anna. Rechts ziet u gemeentebode Jonker en Schoonhoven die bij Overbosch werkte.

Het huis rechts voor de N.H. Kerk (de kerk is gebouwd in de eerste kwart van de 12e eeuw) is van Sarris Overbosch. Hij had hier een grutterij* met rosmolen**, en een winkel in koloniale waren***. Het pand is omstreeks 1920 afgebroken. In 1921 werd er de garage van Dufour en Prinsen geopend, later werd dit de Fordgarage. In 2012 zat hier nog de bouwmarkt Formido van familie de Haas, broodjeszaak Breadz en de ijssalon Roberto.

Foto 3. Stoomgrutterij Sarris Overbosch

De Stoomgrutterij van Sarris Overbosch – Dit pand werd door veearts W. Overbosch in 1855 aangekocht voor zijn zoon Sarris. Voor de winkel ziet u de kleinzoons Johan (de latere grutter), Willem, die gemeenteontvanger was en Gerhard Overbosch, de latere wasbaas van de Achterste Molen in Wissel.

 

* Grutten is een benaming voor graan in gepelde en gebroken vorm. De in Nederland tot grutten verwerkte graansoorten (in de Rosmolen) waren van oudsher gerst of gort (=gepelde gerst), boekweit en haver. Grutten werden voornamelijk gebruikt om er pap of brij van te maken, soms ook om waterige, 'dunne' soep meer substantie te verlenen. Gortgrutten – of de hele korrel – worden in water geweekt, gekookt en tot slot wordt er karnemelk bij gedaan. Het zo verkregen gerecht heet karnemelksepap. Een ander, tot in de jaren vijftig gangbaar en geliefd gerecht is van boekweitgrutjes en heet grutjes-met-stroop of kortweg grutjes. Ook deze grutten werden met water of melk tot een dikke brij gekookt, die met stroop, soms ook een klontje boter, werd gegeten. Afgekoeld en stijf geworden sneed men er plakken van, die werden opgebakken in boter en eveneens gegeten met stroop. Ook in het woord grutterij, een oude benaming voor een winkel in levensmiddelen (kruidenierswinkel), is het woord grut terug te vinden.

** Rosmolen is een molen waarbij de aandrijvingskracht wordt geleverd door een paard (ros) of een ezel. In het verleden waren er boerderijen die zelf een rosmolen hadden maar meestal stond er in een dorp een grotere rosmolen, vaak aangedreven door twee paarden.

*** Onder koloniale waren verstaat men een aantal goederen zoals die uit de voormalige koloniën afkomstig waren of daar werden verbouwd. Het betrof voornamelijk voedings- en genotmiddelen zoals koffie, thee, cacao, tabakswaren, (riet-)suiker, specerijen en palmolie. Soms werd ook uit de koloniën afkomstige textiel of soortgelijke producten verkocht.

Bronnen:
- Boek Epe in oude ansichten – van auteur drs. G.P. ter Braak uit 1971.
- Boek Negen heit de klok – van auteur B (Bertus) van den Bremen uit 1993.
- Boek Epe In Prenten en Verhalen – van auteur J. (Jan) Gerard uit 2002.
- Boek Gastvrij Epe – van auteur J. (Jan) Paasman uit 2009.
- Website www.wikipedia.nl - De vrije encyclopedie.

Foto ‘s:
- Foto 1 en 2 Bewerkt door J. (Jan) Paasman – Foto 3 - Collectie Lohuizerbrink.


(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 003-2016)

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.

Iets melden of vragen?
[email protected]

Epe mien däärpien 3

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 is uitverkocht, maar er komt vermoedelijk een herdruk waarvoor hier kan worden ingeschreven. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.