Woar blif de tied: Niet blij in huize De Waaijenberg in Wissel

Foto 2. Fam. Boeve Hoofdweg in Emst 1965De afgelopen zomer werd ik gebeld door mevrouw Toos Boeve (82) uit Epe. Zij had een drietal oude foto’s en vroeg of ik hier belangstelling voor had. Uiteraard was ik geïnteresseerd en ik heb direct een afspraak met Toos gemaakt. Op deze foto’s staan een aantal mensen, onder wie Toos zelf, die gewerkt hebben voor het voormalige landhuis De Waaijenberg in Wissel.

 

Toos werd op 29 januari 1936 geboren aan de Papenstraat in Epe en is een dochter van Toon Boeve en Maria (Mies) Boeve - van Lohuizen. Toon Boeve had vroeger aan de Hoofdweg in Emst een carrosseriebedrijf. Volgens Toos werd de eerste lijkauto van Apeldoorn bij haar vader in het bedrijf van een personenauto ‘verlengd’ tot een volwaardige begrafenisauto.
Foto 1. Jeltes von Zeppelinhuis 1952

Huize De Waaijenberg aan de Molenweg 2 in Wissel, omgedoopt tot ‘Ons Jeltes-von Zeppelinhuis’ – Epe. Achterop de kaart staat: RECREATIE-OORD van de N.V. Apeldoornse Nettenfabriek von Zeppelin & Co, Apeldoorn – 1952.

Foto 2. Fam. Boeve Hoofdweg in Emst 1965
Mies Boeve - van Lohuizen en haar man Toon voor hun Ford-Taunus 12m aan de Hoofdweg in Emst – 1965.

Toos doet haar verhaal

Er ontstond een mooi verhaal. Toos vertelt: ,,Ik zal een jaar of 16 zijn geweest toen ik ging werken. Heb alleen maar de lagere school doorlopen en op de Burgemeester van Walsemschool in Emst bij meester (Andries Jan) Pruim in de klas gezeten. Op een gegeven moment verhuisden mijn ouders naar ‘De Wijnbergen’ in Zuuk, zodat ik ook nog de Zuukerschool heb bezocht. Mijn eerste baantje was in De Waaijenberg ¹) in Wissel, maar ik heb daar niet zo’n goede herinneringen aan. Ik werkte voor de toenmalige eigenaar van Zeppelin ²) de Nettenfabriek uit Apeldoorn en was er aangenomen in de huishouding. Mijn vriendinnetje Tini van Schoonhoven werkte er ook al. De algehele leiding was in handen van Drikus Gerard uit Epe. Het was niet zo’n aardige man, hij liet ons keihard werken.’’ 1.)

Foto 4. Waaijenberg 1952

V.l.n.r. Trui Brands, een zuster van Jan Brands de groenteboer aan de Hoofdstraat in Epe, getrouwd met Drikus Gerard, die weer een broer was van Jans Gerard, die samen muziek maakte met Gait-Jan van Essen uit Zuuk. (Zij vormden samen het bekende Veluwse duo de Gelderse Rakkers.) Dan Tini van Schoonhoven, die was getrouwd met H.J. (Henk) van Lohuizen en komt uit een heel groot gezin van vier zusters en zeven broers. Vervolgens Anton Nijman en Toos Boeve (was getrouwd met Henk Blok van de bekende Eper feest- en partijenband de Blok’s Band en woont al ruim 30 jaar aan de Goeman Borgesiustraat 1 in de wijk de Vegtelarij in Epe, samen met Dirk Jongman uit Heerde). Vervolgens Drikus Gerard. Verder ziet u de drie kinderen van Drikus Gerard en Trui Gerard-Brands te weten: Theo, Gerrie en Dirk. De mevrouw rechtsonder is onbekend – 1952.

Foto 3 Waaijenberg 1952

V.l.n.r. Toos Boeve (is hier zo’n 16 jaar), Drikus Gerard en zijn vrouw Trui Gerard-Brands – 1952.

,,Ik was dan aangenomen voor de huishouding, maar als er gasten in de Waaijenberg waren, moesten deze bediend worden. Ik moest dan een zwarte jurk en een witte schort aan doen en meehelpen. Na afloop moesten we de werkkleding weer aan. Als de gasten weer weg waren, was het niet even uitrusten, maar moesten we de hele zaal en bar van onder tot boven schoonmaken. De tapijten die op de vloer lagen moesten weer spic en span worden gemaakt. Zelfs de witte franje aan de kleden moesten uitgekamd en gefatsoeneerd worden. Ook moest de parketvloer in de was, met een zware elektrische borstel werd de vloer weer glimmend als een spiegel gemaakt. We hadden het zweet op onze rug. Ook moest al het bestek nog weer netjes terug in de bestekbak. Toen ik vroeg of ik dit de volgende morgen mocht doen, kreeg ik een snauw van Drikus Gerard dat dat nu meteen moest gebeuren. Je had niets in te brengen’. 1.)

Foto 5. Waaijenberg 1952

Toos Boeve voor huize De Waaijenberg in Wissel – 1952.

Opgevangen bij de familie Van Schoonhoven.

,,Teleurgesteld en kwaad ging ik doodmoe naar mijn kamertje; ik was op de Waaijenberg intern. Al snikkend over zoveel onrecht en ‘beulswerk’ bedacht ik me niets en pakte een kussensloop uit de kast en deed daar al mijn spullen en kleding in. Via het slaapkamerraam, met van die schuiframen, sloop ik als een dief midden in de nacht het huis uit. Met de kussensloop met al mijn spullen achterop de fiets verloor ik onderweg ook nog een schoen, die ik later brutaal weer heb opgehaald. Maar waar moest ik zo gauw naar toe? Ik besloot naar mijn collegaatje en vriendin Tini van Schoonhoven te gaan, zo’n anderhalve kilometer van de Waaijenberg richting het dorp’.‘’

,,Zij woonden daar met haar grote familie (vader Fredrikus (Drikus) en moeder Willempje (Wim) Hofmeijer) en nog vier zussen en zeven broers (te weten: Willy, Teunis, Tini, Willem, Freek, Egbert (Eb), Gerrit, Mimi, Evert, Reintje en Gerard), in een boerderij aan de Wisselseweg (70) op de hoek met de Molenweg.’’

Het boerderijtje heeft in 1966 plaats moeten maken voor de bouw van de wijk De Burgerenk. ³) De familie verhuisde naar de Roggestraat 14 in de nabijheid van verzorgingshuis De Klaarbeek.
,,De dag erop ben ik met Tini teruggegaan naar de Waaijenberg, en heb ik mijn rentekaart ⁴) opgehaald. Samen hebben we ontslag genomen en zijn voor het Vakantieoord Heidebad ⁵) gaan werken. Hier hebben wij tussen de camping- en pensiongasten een bijzondere mooie en fijne tijd beleefd.’’ 1.)

 

Navraag bij Tini van Lohuizen van Schoonhoven.

,,Het klopt inderdaad, we moesten alderkeizers hard werken daar. Drikus Gerard was geen aardige man. Om de boel schoon te maken moesten we zelfs bedelen om groene zeep. En als we eens wat uit de kelder moesten halen, waren we verplicht om een deuntje te fluiten; bang dat ze waren dat we wat uit de kelder zouden gappen. In de grote keuken met granieten vloer lagen rode kokosmatten, deze moesten ook telkens schoon worden gemaakt. Ik was nog een schriel meisje en voor mij was het dan ook een hele heisa om deze zware matten op het houten was-droogrek te krijgen om ze dan vervolgens uit te kloppen. Als de gasten de lunch om half één gebruikte, dan kreeg het personeel pas rond half drie, drie uur wat te eten. Later, toen Toos en ik bij Heidebad werkten, ging het precies andersom. Hier kregen we om elf uur al onze broodmaaltijd en dit ging zo ’s middags voor het diner net zo. Om vijf uur zaten we aan de warme maaltijd. Bij Heidebad, waar toen de familie Van Ark de leiding had, was het een geweldige mooie tijd!’’

,,Toen Toos midden in de nacht bij ons aanbelde, zijn we met z’n allen enorm geschrokken. In die periode lag ook mijn vader in het ziekenhuis. In eerste instantie dachten we dat onze buurman Willem Wensink, de bakker, aanbelde met een niet al te mooi bericht uit het ziekenhuis. Bij de familie Wensink maakten we namelijk altijd gebruik van de telefoon. Ook het ziekenhuis kon daar naartoe bellen als er iets met pa aan de hand zou zijn. Gelukkig was het loos alarm en stond Toos Boeve met haar plunje verpakt in een grote kussensloop voor de deur.’’

Foto 6. Huis Fam. van Schoonhoven 1960

Het voormalige boerderijtje van Drikus en Wim van Schoonhoven Hofmeijer. Het boerderijtje stond op de hoek Wisselseweg – Molenweg ca. 1960.

 

Werken bij dierenarts De Lint

Toos vervolgt: ,,Ik heb ook nog voor de dierenarts (M.M.) De Lint aan de Quickbornlaan gewerkt. Het gezin had zeven kinderen (Wim, Cors, Arie, Bella, Anneke, Clazien en Peter). Als de kinderen uit school kwamen, gingen zij vaak linea recta naar hun slaapkamer. Mevrouw De Lint (Dina de Lint-de Visser) bracht dan de kinderen boven op hun kamer een kopje thee. Ook hier werkte ik in het huishouden. Ik moest er o.a. in de keuken de granieten vloer boenen en dat was geen prettig werkje, zo op je knieën. Ook moest ik altijd de witte werkhandschoenen van meneer De Lint uitwassen. Ik heb ik het hier erg naar mijn zin gehad. Ik mocht gewoon met de hele familie aan tafel mee-eten. Hierbij las meneer De Lint dan steevast een stuk uit de bijbel voor. De heer en mevrouw De Lint waren erg aardig voor mij. Wel ben ik daar een keer flauwgevallen, ik bleek namelijk in verwachting van mijn eerste kind, mijn oudste dochter Hennie.’’
Daarna werden nog Tonny, Marja, René, Berry en Anita geboren.

Foto 7. Huis van Dierenarts M.M. de Lint 1953

Het huis van de dierenarts M.M. de Lint aan de Quickbornlaan, in het linker gedeelte zat de praktijk – 1953.

,,Over René is nog een leuk verhaal te vertellen. Mijn man Henk ging namelijk zijn zoon aangeven op het gemeentehuis. De heer (Hendrik) Lindeboom van de burgerlijke stand van Epe vroeg naar de naam van het kind, waarop geantwoord werd ‘Hendrik Jan’. Mijn man dacht namelijk dat naar zijn eigen naam werd gevraagd. Prompt werd deze naam opgeschreven, wat achteraf bleek, dat het de naam van de aangever was. De naam moest eigenlijk Berend Jan zijn, de ambtenaar had dit niet goed begrepen. Vervolgens gaven we ons kind de naam René, wat we ook wel een mooie naam vonden. Het misverstand rechtzetten kostte namelijk zo’n 300 gulden en dat vonden we toch wel erg duur.‘’ 1.)

Werken aan de Dellenweg.
,,Ook heb ik nog voor twee dames (Wilhelmina M. Holster en Cornelia Joh. M de Goede) aan de Dellenweg (B343) 99 hoek Bosweg gewerkt. Zij hadden drie keeshonden die meer in te brengen hadden dan ik. Als zij smerige poten hadden werden die netjes schoongemaakt en mochten ze bij de dames in de mooie huiskamer zitten. Zelf moest ik schrobben en boenen en de verwarmingsketel schoonmaken en kon ik mijn koffie opdrinken in de keuken. Het was er bepaald niet prettig; als dienstmeid had je daar echt niets te vertellen.’’ 1.)

Momenteel genieten Toos (82) en haar man Dirk (89) nog een goede gezondheid en leven zij prettig van hun welverdiende pensioen en AOW.

Bronnen:
1.) Een interview met mevrouw Toos Boeve d.d. 16 augustus 2018.
2.) Streekarchief Epe, Hattem, Heerde.
Foto’s:
1, 7, 8 en 9 – Collectie Lohuizerbrink.
2, 3, 4 en 5 - Privé-archief van mevrouw Toos Boeve.
6 – Privé-archief de heer Evert van Schoonhoven.

 

 

 

¹) Huize De Waaijenberg uit 1703 - (beknopte geschiedenis)
De geschiedenis van De Waaijenberg begint wanneer mejuffrouw Catharina van Hierden te Deventer het ‘goet genaamd De Waijenbergh’ van haar vader Anthonij Pelgrum van Hierden heeft geërfd. Op 6 mei 1703 is een volmacht van haar ingeschreven, waarbij zij haar broer Egbert van Hierden te Deventer machtigt om ‘het goet genaamd De Waijenbergh met al zijn ap- en dependentiën, gelegen op de Veluwe, Carspel Epe, in de buurschap Wissel’ te transporteren op Johan Nyloir.

Huize De Waaijenberg was in 1952 eigendom van de N.V. Nettenfabriek Von Zeppelin in Apeldoorn die het landgoed in 1950 had kocht en inrichtte als recreatieoord voor zijn 700 personeelsleden en de naam van de villa veranderde in ‘Ons Jeltes-Von Zeppelin huis’. Het huis is bedoeld voor het ‘opdoen van lichamelijke en geestelijke verkwikking’. Maar drie jaar later alweer gaat de Waaijenberg opnieuw over in andere handen; het wordt eigendom van de Algemene bedrijfsgroep Textiel en Kleding De Eendracht, die later wordt omgevormd tot de Algemene Bedrijfsgroepen Centrale en nog weer later Industriebond FNV-afdeling. Het Wisselse landgoed wordt als ‘scholings- en vakantiecentrum’ voor twee doeleinden gebruikt: als pension en als centrum voor conferenties, cursussen, clubweekends en dergelijke. Groepen uit het hele land komen er voor trainingsdagen naartoe. In de jaarvergadering waarin tot aankoop wordt besloten, stelt het bestuur dat de Waaijenberg vooral wordt gekocht voor scholing van vakbondsleden: ‘Op de voorgrond staat de vorming van een doelbewust kader dat inzicht heeft in de problemen van de O.R., de bedrijfspensioenfondsen e.d.’ Kaderleden die zich bijzonder verdienstelijk maken, krijgen vakantieweken aangeboden.

Foto 9. Jeltes von Zeppelinhuis 1950

Een vijfluik van „Ons Jeltes-von Zeppelinhuis” – Epe. – 1952.

Van 1942 tot 1950 woonden de heer en mevrouw Van Kregten in een deel van het huis. In 1954 volgt weer verkoop. Na verbouwing wordt het weer gebruikt als vakantieverblijf. In 1955 wordt het landgoed overgenomen door “Stichting Vakantieverblijven” Amsterdam. In 1968 volgt weer een verbouwing, waardoor de oorspronkelijke voorgevel wordt gewijzigd en de architectuur wordt aangetast. In 1975 gaat het over in handen van de “Henri Polakstichting” te Amsterdam. Zij bouwt er een conferentieoord. Een krantenbericht uit 1975 spreekt zich negatief uit over deze ontwikkeling. De oude villa uit 1911 zou blijven bestaan en zou het nieuwe gebouw vanaf de Molenweg ‘camoufleren’, maar uiteindelijk wordt twee jaar na het afgeven van de bouwvergunning in 1977 de villa gesloopt. In 1982 is de nieuwe “Waaijenberg”, eigendom van Stichting FNV Scholingsinstituut- Vormingscentrum Henri Polak. Het verkoopt het landgoed en opstallen in 2005 voor 2,2 miljoen euro aan Cofiton BV, een dochteronderneming van de ING Bank, die er een zorghotel met 50 appartementen wil bouwen.

In 2008 wordt het pand gekraakt en in 2010 wordt Duyncroft bv-eigenaar. In 2012 worden de krakers eruit gezet en in 2016 worden de oude FNV-panden afgebroken. Momenteel is deze bouw- en ontwikkelingsmaatschappij bezig met het realiseren van exclusieve appartementen variërend van 5 tot circa 9,5 ton aan euro’s. Op 2 juli 2018 is de eerste schop in de grond gegaan. Landgoed De Waaijenberg heeft een grondoppervlakte van 6,2 hectare.

(Verenigingsblad Historische Vereniging Ampt Epe – Nummer 67 -  - Boek: Ons dorp van toen, geschreven door auteurs Jan Stenvert, Bert Hanekamp en Gert van den Esschert – 2015)

 

²) Carl Gustav von Zeppelin (1841-1910)
Carl Gustav von Zeppelin komt uit het Zwitserse Freiburg en richt op 16 juli 1883 de nettenfabriek Zeppelin Apeldoorn (ANZA) op. Von Zeppelin kiest bewust voor Apeldoorn. Op de Veluwe zijn veel mensen zonder opleiding die voor lage lonen voor hem kunnen werken. Ook ligt de stad relatief dicht bij de Zuiderzee (nu IJsselmeer), waar de meeste vissers verblijven en er dus een afzetmarkt is.
In de beginjaren heeft Von Zeppelin het moeilijk. Vissers geloven niet dat fabrieksnetten goedkoper en toch net zo goed zijn als handgemaakte netten. Later gaat het beter met het bedrijf. De ANZA verkoopt zijn producten aan het buitenland. Vooral Rusland wil de Apeldoornse netten graag hebben. In 1917 stopt de handel met het buitenland door de Eerste Wereldoorlog. De nettenfabriek sluit echter pas in 2007.
(Https://erfgoedfestival.nl/verhalen/gelderlanders-over-grenzen/wereldberoemde-netten/)

 

³) Wijk De Burgerenk
Op 16 juni 1967 kwam aan de Schotakker de eerste (model-)woning van de nieuwe wijk De Burgerenk gereed, voor een prijs van fl. 37.500. = het is een zogenaamde BG-bungalow van het type ‘Orchidee’, die vier slaapkamers, een keuken, woonkamer en een grote vliering heeft. De bungalow is een soort fabriekspakket afkomstig van de Apeldoornse Timmerfabriek ‘Apeldoorn’ nv. Het aannemersbedrijf IJzerman uit Heerde zorgde voor de uitvoering van de bouw.

(Veluws Nieuws Vrijdag 16 juni 1967)

 

⁴) Rentekaart

Rentezegels behoorden van 1913 tot 1967 in Nederland tot een van de mechanismen voor de opbouw van pensioen. Op grond van de Invaliditeitswet (IW) uit 1913 waren werknemers tussen de 14 en 65 jaar verplicht rentezegels te plakken. De zegels werden uitgegeven door de Raden van Arbeid, de latere Sociale Verzekeringsbank (SVB). De IW omvatte ouderdoms-, weduwen-, wezen- en invaliditeitsrenten. De hoogte van de uiteindelijke rente was afhankelijk van de duur van de verzekering en de totale waarde van de geplakte zegels. De uit te betalen renten waren heel laag, doordat de geplakte zegels niet waarde- of welvaartsvast waren.

(Website Wikipedia - De vrije encyclopedie)

⁵) Vakantieoord ‘t Heidebad (beknopte geschiedenis)
Het vakantiecentrum ‘t Heidebad in Wissel bestond al in 1935. De beheerder was toen dhr. C.W. Marx. In 1938 waren de gebroeders Hans, Roel en Joop Büter de eigenaren. Het vakantieoord kwam in 1947 in particuliere handen van de Nederlandse Reisvereniging, Winkelbedrijf v.d. Meer en Schoep en Wilton-Feijenoord. Daarna kwam het bedrijf nog in vele andere handen w.o. op 1 juli 2003 de Stichting Politie Vormings Centrum omgevormd tot een B.V. De Blaue Uule

Momenteel is Hotel Villa Heidebad een conferentiehotel onder leiding van Wim en Joyce van Vilsteren en Bjarne Pechler.

(Scriptie – onbekende auteur – van Heidebad naar de Blaue Uule - 2004)

Foto 8. Heidebad 1942

Het Vakantieoord Heidebad op een mooi vierluik – 1942.

 

(Gert van den Esschert – lohuizerbrink-epe.nl – 011-2018)

lohuizerbrinklogo

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.

Iets melden of vragen?
[email protected]

Epe mien däärpien 3

EMD 3 cover Aangepast

Als er een prijs zou worden uitgereikt voor het boek dat bij de lezers het meeste enthousiasme losmaakt, gaat die zonder twijfel naar 'Epe mien däärpien 3'. Hier een persbericht en hier een interview met auteur Gert van den Esschert. Verkrijgbaar bij Boekhandel Bosch, de Read Shop en Uitgeverij Gelderland.

buukies

Twee prachtige boeken van Gert. De eerste druk van deel 1 was uitverkocht, maar er is een herdruk gekomen die onder meer bij Uitgeverij Gelderland te koop is. Deel 2 is nog bij de boekhandels Bosch en Bruna in Epe verkrijgbaar en bij de uitgever aan de Hoofdstraat ook online.

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.