,,We mogen u een gratis beveiligingsset aanbieden. Mag ik daar iemand voor bij u langs sturen?’’, luidt de telefonische vraag aan mijn vrouw. Een paar weken eerder heeft ze aan de deur vijf vragen over haar veiligheidsbeleving beantwoord. ‘Hoe vaak denkt u dat er wordt  ingebroken in woningen?’ ‘Hoe vaak denkt u dat iemand wordt beroofd?’ Dat soort vragen. Ik heb sterk de indruk dat het onderdeel was van een huis aan huis enquête in Epe.

De vragensteller, die volgens eigen zeggen werkte voor het beveiligingsbedrijf Securitas, had al gezegd dat een aantal mensen dat de vragen heeft beantwoord, een gratis beveiligingsset krijgt aangeboden. Het bedrijf geeft die sets weg in de verwachting dat de eigenaren er van mond tot mond reclame voor gaan maken. Dat is veel effectiever dan huis aan huis folders verspreiden die vrijwel iedereen toch ongelezen weggooit, aldus de vragensteller. Het geld dat anders in het ontwerpen, drukken en verspreiden van folders wordt geïnvesteerd, wordt nu aan apparatuur weggegeven.

Dat beweert de man aan de telefoon ook. ,,Niets is gratis’’, reageert mijn vrouw, ,,dus wat zit er voor addertje onder het gras, wat moet ik betalen?’’ De man bezweert dat dit ‘gratis’ echt ‘gratis’ is en omdat we sceptisch maar nieuwsgierig zijn, geven we toestemming om iemand langs te sturen. ,,De man zal zich legitimeren met een pasje van ons’’, zegt de telefonist, die ook de naam van de persoon noemt die komt.

Ruim een week later meldt zich een jong ventje aan de deur. Hij verontschuldigt zich meteen dat hij ‘zo stom’ is geweest zijn legitimatie niet mee te nemen. Inderdaad, ‘stom’. Maar mijn eerste indruk is dat hij er wel betrouwbaar uit ziet en bovendien heet hij zoals telefonisch was aangekondigd, corrigeert hij de bewust door ons fout genoemde naam van de beller correct en heeft hij materiaal bij zich waaruit blijkt dat hij inderdaad de man is die was aangekondigd.

Terwijl buiten onze eigen beveiliger – een onverschrokken Mechelse herder - een oogje in het zeil houdt, gaat hij zitten en haalt hij een map uit zijn tas. Vervolgens steekt hij een uur durende monoloog af waarin hij een beeld schetst van een wereld waarin niemand te vertrouwen en niemand en niets veilig is. Als je hem mag geloven, kun je je beter niet op straat wagen, want daar is de kans groot dat je beroofd of gerold wordt. En kun je maar beter met een geladen geweer thuis blijven zitten tot inbrekers de verleiding niet langer kunnen weerstaan en je huis binnen dringen. Hij probeert ons bij de les te houden door af en toe een vraag te stellen. ,,Wat denkt u dat het meest wordt meegenomen door inbrekers?’’ (Bankpasjes) ,,Hoeveel tijd denkt u dat er zit tussen het moment waarop uw portemonnee met bankpas is gerold en daar geld mee is gepind?’’ (Een paar minuten, weten we uit ervaring van slachtoffers.) ,,Hoeveel woningen vliegen elk jaar in brand?’’ (Het aantal ben ik vergeten, maar het ventje is even compleet uit het veld geslagen als ik hem vraag hoeveel woningbranden er afgelopen vijf jaar in Epe zijn geweest, hij daar het antwoord op schuldig moet blijven en ik hem afbluf met ,,Op de kop af één.’’) ,,Weet u hoe de meeste branden ontstaan?’’ (Jawel, door kortsluiting.) ,,Als een inbreker uw huis leeg haalt, wat zult u dan het meest missen?’’ (‘’Mijn foto’s. En van slachtoffers hoor ik altijd: ‘Mijn gevoel voor privacy’.’’)

En zo gaat hij maar door. Mensen die bang aangelegd zijn, zouden het ventje om de hals vliegen. ,,Stop maar, hier met die gratis beveiligingsset!’’ Maar wij blijven sceptisch. Epe is geen Den Haag of Amsterdam. Het valt vooral in woonwijken wel mee met inbraken. Er is hier nog enigszins sociale controle. Bovendien zijn er inbrekers die woningen mijden waarvan ze weten dat er een grote hond woont. Mijn huis kunnen ze wat dat betreft ook beter links laten liggen. Ik doe mijn ramen en deuren altijd dicht als ik even weg ga. Er zitten goede sloten en klemmen op. Voor brand door kortsluiting ben ik niet zo bang. Tijdens een BHV-cursus liet de cursusleider zien hoe makkelijk brand kan ontstaan door opladers van mobieltjes, tablets e.d.. Daarbij hield hij het plugje tegen een metalen schuursponsje. Het was meteen bingo. Maar wij halen de werkloze opladers meestal uit het stopcontact. Bovendien liggen de plugjes niet tegen metaal.

(Even een anekdote tussendoor over die cursus. De cursusleider vroeg waar je bij reanimatie op de borst moet drukken. ,,Ongeveer tussen de tepels’’, dacht een deelnemer. De instructeur: ,,Fout! Bij mijn tante van 80 zitten die ter hoogte van haar navel.’’)

In één ding moeten we onze bezoeker gelijk geven: we denken allemaal dat brand, inbraken en andere ellende aan onze deur voorbij gaan. Dat zal ons wel niet treffen. Er vallen hartstikke veel verkeersdoden, maar we nemen toch deel aan het verkeer omdat we er van uit gaan dat we weer heelhuids thuiskomen. We eten eieren in de overtuiging dat er geen salmonella in zit. We lopen in de regen met een paraplu op omdat we er vanuit gaan dat we niet door de bliksem worden getroffen. Na de ramp met de MH17 zijn miljoenen mensen weer vol vertrouwen in een vliegtuig gestapt.

Enfin, als het ventje al zijn ‘angstaanjagende’ kruit heeft verschoten, komt hij bij het volgende hoofdstuk van zijn boekwerk: de beveiligingsset. Hij laat een foto zien van wat uitgestalde apparatuur en vertelt omstandig waarvoor alles dient. Er zitten onder meer een rookmelder, een glasbreuksensor en een raam- en deurdetector bij. Geavanceerde apparatuur. Het ventje heeft al die tijd zijn hand op een deel van de pagina gehouden. ,,Wat denk u dat dit kost als u dit zou moeten kopen?’’, vraagt hij uiteindelijk. ,,199 euro’’, zeg ik resoluut. ,,Want die set is op dit moment in de aanbieding. Heb ik gezien op internet.’’ Hij is opnieuw even uit het veld geslagen. Maar haalt dan toch zijn hand weg. 499 euro, staat er. Waarbij hij aantekent dat dat ver onder de normale prijs is, want die ligt meer dan vier keer zo hoog. ,,Elders kost exact dezelfde set 199 euro’’, houd ik stoïcijns vol.

Maar het is slechts een basisset; als je je huis optimaal wilt beveiligen, heb je nog veel meer nodig, zo concluderen we als we ons er een voorstelling van proberen te maken waar wat zou moeten komen. Maar volgens de ‘beveiligingsexpert’ kunnen we met de basisset al heel veel ellende voorkomen. Hij gaat dan ook verder met zijn verhaal. De apparaten slaan via internet alarm bij een beveiligingsbedrijf. Dat zoekt meteen contact met het mobieltje van de eigenaar. Als die niet thuis en bereikbaar is, worden de buren gebeld. En uiteindelijk alarmeren ze de politie.

,,Nou, als mijn mobieltje uit staat, de buren die lastiggevallen worden van niets weten of niet thuis zijn en uiteindelijk de politie, die de dichtstbijzijnde agent op dat moment misschien in Apeldoorn heeft zitten, moet komen, heeft die inbreker het hele huis al lang en breed leeg gehaald en is die met zijn volgende klus bezig of de grens over. En dan heb ik het er maar niet over wat er gebeurt als mijn internetverbinding eruit ligt’’, betoog ik.  

Ik begin er onderhand genoeg van te krijgen. In theorie klinkt het allemaal leuk, maar in de praktijk valt het effect van de basisset volgens mij bitter tegen. En we zijn een vermogen kwijt om alles met dergelijke apparatuur optimaal te beveiligen. Dat is heel wat anders dan ‘gratis’. Dus kap ik een volgend betoog af. ,,Kom nou maar op met het addertje onder het gras, wat kost me dat geintje?’’ ,,Niets, de apparatuur is gratis’’, probeert het ventje. ,,Ja, maar op welk moment moet ik de portemonee trekken?’’ En dan komt de aap uit de mouw. Je moet een abonnement nemen bij het beveiligingsbedrijf waarmee de installatie via internet wordt verbonden, biecht hij. Kosten: 2 euro per dag. ,,En volgend jaar zeker 3 euro per dag?’’, suggereer ik cynisch.

,,En dan wil je dat ik familie, buren, vrienden en kennissen adviseer ook zo’n set te nemen?’’, ga ik meteen verder. ,,Wanneer heb ik plezier van die set en praat ik daar over? Als er een mislukte inbraakpoging is geweest. Er kan wel nooit een inbreker een poging wagen bij ons. Dan praat ik er dus ook niet over met de buren, zo van: ‘We hebben het huis extra beveiligd, moet je ook doen joh, we hebben helemaal geen last van inbrekers’. ‘Had je dat voor die tijd dan wel?’  ‘Eh, nee…’ ‘Wij ook niet en wij hebben geen beveiliging’. Of sturen jullie bij iedereen die apparatuur heeft, iemand langs die inbraaksporen maakt?’’

Twee minuten later heeft het ventje ons huis verlaten. ,,Daar ga ik geen van mond tot mond reclame voor maken’’, zeg ik ten overvloede tegen m’n vrouw.