Onlangs kwam ik een vrouw uit Kampen tegen die zo eens per maand Epe bezoekt en dol is op historische rubrieken als deze. ,,Omdat er in Epe zo on-ge-loof-lijk veel prachtige gebouwen zijn verdwenen. Epe is een voorbeeld van hoe het niet moet.’’ In deze aflevering kan ze haar hart ophalen. Iedereen heeft weleens foto’s van dit gebouw gezien en zal het eeuwig zonde vinden dat het er niet meer is.

Het is villa Brinkgreve. Ik durf bijna niet te schrijven wat er nu staat (blokkendoos De Rozenhof). Er is al vaak en veel over geschreven, zoals over wel meer gebouwen en straatbeelden in deze rubriek en daarom snuffel ik voor ‘Epe van toen’ altijd in krantenarchieven naar wat krenten uit de pap.

Zo’n krentje is een advertentie die op 1 juni 1889 in talrijke dagbladen heeft gestaan. De in 1853 door mr. E.F.J.Weerts gebouwde villa wordt geveild in Het Wapen van Epe en aan de hand van de advertentie krijg je een indruk waarover onze toenmalige burgemeester beschikte: ‘De Buitenplaats ,,Brinkgreve’’ te Epe a/d/ Locaalspoor, bestaande uit riant gelegen en naar de eischen des tijds ingericht herenhuis, bevattende beneden 5 ruime Kamers, waarvan 2 en suite, alleen geplafonneerd en van Marmeren schoorsteenmantels voorzien, groote Marmeren vestibule, Keuken, Kelders en verdere gemakken, en boven: 2 Kamers, Provisie- en Meidenkamer en groote zolder, met Koetshuis, Tuin, Terrein van vermaak, waarin vijver met grot en omgelegen Bosschen met opgaand hout, waarin aangename wandeling, te zamen groot 44-66-74 in 30 perc. Kolommen en massa.’

De buitenplaats wordt voor 16.300 gulden gekocht door J.J.L.ten Kate, een kunstschilder uit Amsterdam,die de villa in de hoogte uitbreidde. De Apeldoornsche Courant was er lyrisch over, getuige een stukje in de editie van 27 mei 1890: ‘Het landgoed zelf is aanmerkelijk verfraaid. De Brinkgreve van vroeger jaren zou men bijna niet meer herkennen. De verbouwing overtreft veler verwachting. Het huis werd met eene verdieping verhoogd en ziet er met zijn ranke smaakvolle torens, eigenaardige dakvensters en fraaie gevelversiering zeer aantrekkelijk uit. Het hoenderpark ‘Constantia’, aan de overzijde van den weg tegenover het landgoed, door denzelfden bouwmeester ontworpen en gebouwd, maakt met de overige gebouwen van het park en versieringen als rotsen enz., een schoon geheel. Het dorp Epe gaat den laatsten tijd zeer vooruit. Er worden verscheidene villa’s gebouwd en ook worden er plannen gevormd voor den aanleg van een fraai park.’

Ten Kate liet de bevolking in beperkte mate meegenieten van zijn paradijs. Hij maakte zich er enorm populair mee, blijkens een verslag van een concert van de Harmonie in de Apeldoornsche Courant van 26 juli 1892, waarin één van de regelmatig terugkerende activiteiten op het domein wordt beschreven: ‘De toegang was aldaar voor ieder vrij, terwijl verschillende families met ingenomenheid gebruik maakten van de plaatsen, onder en aan weerszijden der veranda, hen aangeboden door den gullen gastheer en diens echtgenoote. Een deel van het buiten was als ’t ware in een lusttuin herschapen, het weder was als bij uitzondering gunstig en de opwekkende toonen der muzikanten, die op hun programma onze geliefde nationale liederen niet vergaten, verhoogden ieders genot. Toen de avond viel, maakte de met smaak aangebrachte verlichting à giorno, opgeluisterd door Bengaalsch vuur en een inderdaad schoon vuurwerk op de geheele omgeving eene tooverachtige uitwerking en steeg de vreugde ten top. De heer Ten Kate sprak een toast uit op den Burgemeester, het Harmonie-gezelschap en de vergadeerde dorpsgenooten en lichtte zijne schoone bedoelingen met zulke concerten eenigszins toe, welke toast door onzen burgemeester beantwoord werd, daarbij hulde brengende aan den heer en mevrouw Ten Kate.’

Waarbij overigens aangetekend dat burgemeester Weerts inmiddels was opgevolgd door J.L.J.B. baron Sweerts de Landas, maar dat terzijde.

Maar in 1900 werd de buitenplaats verkocht aan L.Kolff. Zelfs het Soerabaijasch Handelsblad maakte er melding van, dus Brinkgreve betekende heel wat in die tijd. Kolff liet de villa in 1904 verbouwen door een Apeldoornse aannemer, één van de dertien aannemers die hadden ingeschreven. In 1913 zette hij het weer te koop. De luxe spatte van de advertenties af die eind september van dat jaar in diverse dagbladen verscheen: ’(…) gelegen aan den grindweg van Apeldoorn naar Zwolle, bestaande uit voor eenige jaren naar de eischen des tijds ingericht ruim heerenhuis met centrale verwarming, gas- en waterleiding, bevattende beneden: 5 groote kamers, ruime serre, keuken, bijkeuken en kelders, en boven: 7 kamers, badkamer, dienstbodenkamer en zolder, met koetshuis, waarin paardenstal voor 4 paarden (2 boxes) en koestal voor 122 koeien, hooiberg, melkkamer, 2 schuren, koude en warme kassen, druivenkas en omgelegen tuin met hoog opgaand geboomte; daarover gelegen terrein met ruim tuinmanshuis, oranjerie, moestuin, varkensstal en hoenderpark, benevens boomgaard, vijvers, bosschen, bouw- en weiland, een en ander groot 48.13.94 Ha in 44 perc.’

Zuster Dop kocht Brinkgreve en zij gaf er een totaal andere bestemming aan: ze maakte er een sanatorium voor revaliderende zenuwzieken van en veranderde de naam in ‘Rozenhof’.

Twintig jaar later kocht K.J.Hegger het en hij maakte er een landgoed-hotel en pension van. Gedeputeerde Staten van Gelderland gaf hem er in april 1933 een ‘logementsvergunning’ voor. Een nachtje slapen kostte er minimaal 4,50 gulden. De vereniging Epe’s Bloei mocht er regelmatig tuinfeesten organiseren. Wie er bij wilde zijn, betaalde drie kwartjes entree. De Nieuwe Apeldoornsche Courant lichtte de bedoeling toe in een aankondiging die op 8 augustus 1934 werd geplaatst: ‘De bedoeling van het feest is in de eerste plaats den hier in grooten getale aanwezigen vreemdelingen de gelegenheid te bieden een feestavond bij te kunnen wonen, waardoor tevens reclame wordt gemaakt voor Epe. Daar ‘Rozenhof’ zeer prachtig is gelegen voor een dergelijke attractie twijfelen we niet of velen, ook uit onze onmiddellijke omgeving als Vaassen, Apeldoorn, Heerde en Zwolle zullen opkomen om tegenwoordig te zijn op het ‘Eper tuinfeest’.’

In een verslag van zo’n avond had de krant het over ‘een sprookjescahtige verlichting, met behulp van gloeilampjes, lampions en vetpotjes, terwijl ook veel luister werd bijgedragen door den verlichte fontein.’ En: ‘Achter in den tuin van het hotel was een dansvloer geplaatst, waar een vroolijke stemming heerschte. De aanwezigen, waaronder een groot aantal vreemdelingen en officieren uit de Legerplaats bij Oldebroek, hebben wel genoten.’

Maar in 1941 overleed Hegger en de Nieuwe Apeldoornse Courant maakte er melding van dat zijn weduwe  F.J.Borghart de zaak zou voortzetten.

In 1956 kocht de gemeente de villa. ‘Hotel wordt raadhuis’ kopt het Gereformeerd Gezinsblad van 12 maart 1958. ‘In de gemeente Epe wordt ten behoeve van de gemeenteraadsvergaderingen telkenmale een zaal van een of ander hotel gehuurd. Ter voorziening van dit gebrek aan ruimte voor de gemeente kocht de gemeente in 1956 het hotel Rozenhof, met de bedoeling dit te zijner tijd in te richten tot raadhuis, aangezien men er wel van overtuigd is, dat er van de bouw van een nieuw raadhuis voorlopig niets zal komen. (…) Thans heeft men berekend, dat deze verbouwing een bedrag zal vergen van f413,000,-‘
De inboedel is al in 1957 verkocht via een veiling. ‘De 36 bedden die in de 25 kamers van het hotel staan, gaan de neus van de ambtenaren van de gemeente dus voorbij. Het zou ook te gek zijn, al geloof ik dat het de arbeidsvreugde ten goede zou komen’, schreef De Telegraaf op 3 oktober 1957.

Maar de gemeente besloot uiteindelijk de villa toch maar weer te verkopen. Aannemer Theunis Kats kocht het, sloopte het pand in 1961 en bouwde er in 1963 een serviceflat. ‘De heer Theunis Kats herinnert zich nog de eerste transactie voor de bouw van een verzorgingsflat – een vette hap voor de bouwelementenindustrie. Na de succesvolle première van De Rozenhof te Epe zette Kats overal in het land nog veertien serviceflats neer’, aldus de Leeuwarder Courant van 30 september 1972. De kopers betaalden tussen de 32.950 en 46.200 gulden, vrij op naam. De flats vlogen als warme broodjes over de toonbank, want medio 1962, toen de bouw nog in volle gang was, waren nog maar een paar tweekamerflats te koop.

De foto’s zijn allemaal in de eerste jaren van de vorige eeuw gemaakt.

• 
• 
• 
• 
•