Doneren voor o.a. hemofilie-patiënten (deel 1)

Iedereen heeft wel eens gehoord van bloeddonatie en de laatste tijd is er nogal wat te doen over wel of niet verplichte orgaandonatie (donorcodicil), maar het doneren van plasma is bij de meeste mensen veel minder bekend.

Bij plasmaferese, zoals het plasma doneren wordt genoemd, wordt bloed tijdens de afname gescheiden in plasma en cellen. Plasma bestaat voornamelijk uit water, waarin opgeloste mineralen, koolhydraten, vitaminen, vetten en verschillende eiwitten zitten. Als donor krijg je tijdens de procedure de rode bloedcellen, witte bloedcellen en bloedplaatjes terug en het plasma wordt opgevangen. Op deze manier kan zo'n 650ml plasma worden verkregen. Daarnaast kan de donatie vaker plaatsvinden dan bij een volbloeddonatie, doordat de donor zijn bloedcellen terugkrijgt. De eigenlijke afname duurt drie kwartier, de keuring die altijd eerst plaats vindt, niet meegerekend.

Doneren van plasma lijkt dus in veel opzichten op volbloeddonatie, maar het eindproduct wordt gebruikt voor verschillende toepassingen. Eén van die toepassingen is, een medicijn voor patiënten met hemofilie, ook wel bloederziekte genoemd. Hemoglobine is een eiwit dat in het bloed van de mens voorkomt. Rode bloedcellen zijn vrijwel geheel gevuld met dit eiwit. Het geeft aan bloed de rode kleur. In de rode bloedcellen is hemoglobine verantwoordelijk voor het transport van zuurstof en koolstofdioxide door het bloed.

Een van die patiënten die aan hemofilie lijdt, is de 32-jarige Epenaar Gertjan Mulder. Ik heb hem onlangs bezocht en ben tevens twee keer met plasmadonors mee geweest naar Sanquin in Zwolle, waar de plasmaferese plaats vindt.

Gertjan zegt: ,,Ik ben er mee geboren, het is een erfelijke ziekte, mijn moeder is draagster en mijn opa van moeders kant had het ook. Van de familiekant van mijn moeder werd er heel weinig over gepraat, ook mede omdat mijn moeder wel eens draagster kon zijn, werd het echter niet onderzocht. Als men toen wel had geweten dat mijn moeder draagster was, had de bevalling van mij niet thuis plaats gevonden. Dit is dus wel thuis gebeurd en gelukkig is allemaal wel goed gegaan zonder complicaties, maar ik ben dus wel geboren met de ziekte hemofilie. Krijgt een hemofilie-patient kinderen en zijn het alleen maar jongens, dan is er later niets meer aan de hand, maar krijgt diezelfde hemofilie-patiënt een of meerdere dochters, dan is de kans aanwezig zo'n 50 %, dat die ook een draagster kan of kunnen zijn.

Ik was zo ongeveer 1,5 jaar oud, toen ik op mijn hoofd ben gevallen, waarbij ik onder andere koorts kreeg. Door een inwendige bloeding ben ik toen bijna in coma geraakt, waarna ik in Zwolle in het ziekenhuis belandde. De kinderarts had toen van alles geprobeerd om te achterhalen wat er met mij aan de hand was. Op een gegeven moment zei mijn moeder tegen de arts: 'Wat is dat dan voor medicijn';  zij was ook radeloos, want een moeder doet op zo'n moment alles voor haar kind, waarop de arts zei, 'Dat is Cryo.'  Cryo was een gevriesdroogd medicijn en de voorloper van de medicijn die ik nu gebruik”.

,,De medicijn spuit ik twee keer in de week in een ader en zorgt er voor dat ik op een fatsoenlijke manier kan leven, dat ik niet als een kasplantje, om het zo maar eens uit te drukken, door het leven hoef te gaan. Ik hoef me maar iets te stoten of een wondje krijgen, dan krijg ik blauwe plekken of nog erger een gewrichts- of spierbloeding. Eerst injecteerde mijn moeder de medicijn op de plek waar bij iedereen altijd bloed wordt afgenomen, maar ik doe het nu zelf en wel op de hand, want het slangetje van het vleugelnaaldje was net te kort voor de lengte van mijn arm. Op mijn hand zitten aders genoeg en ik heb drie plekken die je kunt zien aan het littekenweefsel boven op mijn hand. Ik heb hier echter geen last van, het is dus niet pijnlijk, wat mijn wel eens wordt gevraagd”.

,,Als je mij ziet, zo'n grote sterke kerel, dan zie je niet aan mij dat ik een hemofilie patiënt ben. Tegen andere mensen, zoals collega's en bekenden, vertel ik het wel eens dat ik drager ben, maar die antwoorden dan ook steevast: 'Dat had ik niet verwacht'.”

,,Met bijna alles moet ik nadenken wat ik doe, maar bepaalde eet- en drinkgewoontes hebben bij mij geen invloed op deze ziekte. Ik ben zelf nogal een actief mens, doe veel voor de voetbal, help mee met Jazz Comes to Town, Epe On Ice, EPOP enz. Dit doe ik ook allemaal met veel plezier en zodoende komt het ook dat vooral in mijn familie-, vrienden- en kennissenkring plasmadonors zitten. Het mooie van doneren is, dat je iets doet voor een ander, want dagelijks is er bloed etc. nodig in de ziekenhuizen; is het niet voor lotgenoten, dan wel voor bij voorbeeld mensen met ernstige brandwonden.''
Een hemofilie-patiënt mist een factor uit de 13 stollingsfactoren die in het bloed voorkomen. Doordat je maar één factor mist, werkt het hele systeem niet. ,,Ik mis factor 8 (er zijn ook mensen die bij voorbeeld factor 9 missen), wat uit het plasma wordt gehaald en vervolgens tot een poeder wordt gemaakt. Dit komt in een flesje te zitten, wat ik dan weer moet oplossen met een zoutoplossing en vervolgens kan ik het dan inspuiten.

,,Mocht ik een risicodag hebben, dat ik bij voorbeeld veel ga sporten, lange wandelingen ga maken, veel tilwerk of je bent ergens met een klus bezig, dan wordt aangeraden dat ik een keer extra spuit, ter bescherming. Dat is dan geen probleem, maar mocht ik een dag te laat zijn, dan moet ik voorzichtig zijn, want dan heb ik minder bescherming. Zo nauw steekt dat, hoewel ik tegenwoordig een behoorlijke spierkracht heb opgebouwd”.

In principe kan iedereen met goede bloedvaten, bloed of plasma doneren. Bent u reeds bloeddonor, dan kunt u overstappen naar plasmadonor. Heeft u echter bloedgroep 0 (negatief) dan willen ze u liever als volbloeddonor hebben of behouden.

In het volgende deel ga ik met de plasmadonors mee naar Sanquin in Zwolle en laat die dan aan het woord. Heeft u nu al behoefte aan nog meer informatie omtrent het doneren van bloed of plasma, dan vindt u op de site van Sanquin alle informatie. Tevens kunt u er zich eventueel aanmelden voor donatie.

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

 

Iets melden of vragen?
[email protected]

 

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.