'Zoo menschonterend' beschrijft lot Joodse Epenaren in WO II

Mozes Gosschalk bij onderduikplaats kopie AangepastHet deze maand verschijnende boek Zoo Menschoteerend beschrijft het lot van de Joodse Epenaren tijdens de Tweede Wereldoorlog. Het aantal Joodse inwoners van de plaats Epe verdubbelde zich tijdens de bezettingstijd, waardoor deze groep uiteindelijk 34 personen telde. Nederlandse Joden uit andere plaatsen kwamen in Epe wonen. Bovendien vestigden zich hier gevluchte, buitenlandse Joden.

Zes Epenaren werden vermoord in de vernietigingskampen en twee personen zagen geen andere uitweg dan zichzelf te doden. Hun levensverhalen worden verteld. Zoo Menschonteerend staat daarnaast stil bij de Joodse Epenaren die de oorlog overleefden. De bezettingstijd was voor hen een diepingrijpende gebeurtenis die veelal sporen naliet in het verdere leven. Beschreven wordt hoeveel moeite zij zich moesten getroosten om uit handen van de bezetter te blijven en wat dat van hen vergde.

 

Epenaar Willem Veldkamp beschrijft welke anti-Joodse maatregelen de bezetter trof en wat de gevolgen hiervan waren voor de Joden in Epe. Zo lezen we dat al in juni 1940 vier mannen ontslagen werden bij de plaatselijke Luchtbeschermingsdienst. Zoo Menschonteerend laat zien dat de meeste Joodse inwoners de moed hadden onder te duiken toen ze zich moesten melden voor een werkkamp of kamp Vught. Daarbij wisten zij zich gesteund door het plaatselijke verzet, dat in vergelijking met elders in het land vroeg op gang kwam.

Veldkamp citeert veelvuldig uit het dagboek van verzetsvrouw Bets van Lohuizen. Zij was vastbesloten de Joden in Epe en ook zij die van elders in Epe onderdoken te ondersteunen. Ook uit het dagboek van de burgemeester Diepenhorst zijn fragmenten overgenomen. Ze maken duidelijk dat de burgemeester geworsteld heeft met de vraag waaraan wel of niet medewerking verleend kon worden.

De ambtenaren in de gemeente Epe hebben doorgaans uitvoering gegeven aan de anti-Joodse maatregelen. De plaatselijke NSB zag hierop nauwlettend toe. De gemeente verstrekte bijvoorbeeld meermalen informatie over haar Joodse inwoners. Hierdoor was het de bezetter voortaan bekend wie de Joodse inwoners van Epe waren en waar zij woonden. Voor burgemeester Diepenhorst was de grens bereikt toen duidelijk werd dat ook medewerking verleend zou moeten worden aan de arrestatie van Joodse Epenaren. Mede om die reden vroeg hij ontslag aan. Ook plaatselijke politiemannen kwamen voor dilemma’s te staan. Deze worden beschreven en ook wordt de vraag beantwoord of zij betrokken waren bij de arrestatie van ondergedoken Joodse Epenaren.

In Nederland is ongeveer 75 procent van de Joden omgekomen. Voor Epe ligt dit percentage op 24 procent. Een opmerkelijk verschil. Aan het einde van het boek bespreekt Veldkamp waardoor er in Epe verhoudingsgewijs zoveel meer Joden de oorlog overleefd hebben.

Al in 1987 interviewde Veldkamp een aantal Joodse ingezetenen van Epe en sindsdien heeft het onderwerp zijn belangstelling gehad. Hij noemt zijn publicatie een ‘noodzakelijk boek’, niet omdat het van zijn hand is, maar omdat deze geschiedenis verteld moet worden, zodat de namen van de slachtoffers gekend zijn en opdat wij niet vergeten.

Veldkamp bracht in 1995 ook een boek over de Tweede Wereldoorlog uit, Verzet in Epe, dat al lang uitverkocht is.

 

Zoo Menschonteerend
Het lot van de Joodse Epenaren tijdens de Tweede Wereldoorlog

Auteur: Willem Veldkamp
Vormgeving: Beco DTP Productions
Bedrukte hardcover
Bedrukte stofomslag
22x26 cm
208 pagina's
full colour
Prijs: 25 euro

Verkooppunten:

The Read Shop Epe
Bruna Epe

Verkrijgbaar vanaf vrijdag 24 april

joden willem veldkamp014 kopie Aangepast

De Duitser Sam Rotstein kwam eind april 1940 in Epe wonen. Hij was knecht bij smid Van der Baan (tweede van links). Met hulp van Van der Baan kwam Sam terecht op een onderduikadres in Zalk. Daar doorstond hij de oorlog.

Mozes Gosschalk bij onderduikplaats kopie Aangepast

De in Epe zeer bekende Max Gosschalk werd bevangen door emoties toen hij tientallen later terugkeerde bij de plek waar hij in Epe was ondergedoken.

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Gerrit Montizaan

    @Wim Veldkamp leestip: in het recent verschenen boek "Beroofd volgens de regels' Het lot van zeven joodse ondernemers in Deventer (Praamstra Deventer) staat een hoofdstuk beschreven over het lot van Barend Gosschalk en Esther Elise Stern (dochter van slagerij Stern - waar de Stern passage naar is vernoemd). Zus van Maurits Stern en Roosje Stern.

Terzijde

samen

Houd vol, we moeten met z'n allen door deze crisis. Houd rekening met elkaar en wees extra lief voor iedereen die dat nodig heeft.

 

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.