Epe van toen: Coöperatieve (stoom)zuivelfabriek Gelria in Zuuk

Gelria2Deze aflevering van Épe van toen’ sluit mooi aan op Gert van den Esschert’s zoekplaatje in ‘Woar blif de tied’ van afgelopen donderdag. Want ook dit verhaal gaat over de Coöperatieve Zuivelfabriek Gelria uit Zuuk, één van de vier zuivelfabrieken in Epe. Meer dan tachtig jaar lang verzekerde de coöperatie melkveehouders van een bron van inkomsten.

De coöperatie begon vlak voor de vorige eeuwwisseling in de tegenover de Kopermolen liggende watermolen, waarin onder meer een centenknipperij had gezeten. De boeren zagen zich genoodzaakt om samen te werken om de tijdige afzet van hun melk te waarborgen, want zonder moderne koelmethodes bedierf die snel. J.H.Ch.Rauwenhoff uit Tongeren werd voorzitter en bleef dat tot 1945, waarna hij tot ere-voorzitter werd benoemd.

De fabriek was gespecialiseerd in het maken van roomboter, die ‘onder rijkscontrole’ werd vervaardigd. In 1916 betaalde je in de winkel zo’n drie kwartjes voor een pond. Pas veel later, vanaf 1933, legde de coöperatie zich ook toe op de verkoop van consumptiemelk en melkproducten.

Gelria zat toen al lang niet meer op de locatie waar ze was begonnen. In 1915 opende de coöperatie tegenover haar oude locatie een nieuw gebouwde fabriek. De stoomzuivelfabriek was gebouwd door de gebroeders Ter Haar uit Epe, die met hun 29.227 gulden net iets onder de biedingen van J.Eikelboom uit Apeldoorn (29.290 gulden!) en D.Roelofs uit Oene (31.000 gulden) zaten.

De zaken gingen voortvarend. In de jaren 30 had de coöperatie meer dan duizend leden en verwerkte ze meer dan 9 miljoen liter melk, een hoeveelheid die alleen maar bleef groeien. Zes jaar later verwerkte de fabriek zelfs 14 miljoen liter melk. Het was er decennia lang een komen en gaan van boeren die met volle melkbussen op hun karren naar Zuuk reden.

Steeds meer coöperaties fuseerden, eerst regionaal, vervolgens provinciaal en tenslotte landelijk. Gelria hield het heel lang vol, mede door schaalvergroting. Zo nam de coöperatie in 1942 Onze Fabriek uit Epe over en in 1963 Mariëndaal uit Apeldoorn, dat zelf ook al diverse concurrenten in de regio had opgeslokt.

Maar in 1981 was het gedaan van de Coöperatieve Zuilvelfabriek Gelria. Alleen de Gelriaweg zal tot in de lengte van jaren nog aan dit roemruchte stukje Zuuker geschiedenis herinneren.

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.