juf van klaveren

De bevrijding

24. Eper verzetsgroep CustomEn zo brak de bewuste dinsdag 17 april aan. De spanning bij Van Essen bereikte haar hoogtepunt. Konden zij aan het werk gaan? Zij popelden om te beginnen, maar toch moesten wij nog geduld hebben. Zij wisten, dat in het dorp de laatste Duitsers hun vernielingswerk begonnen. Daar zij nog geen instrukties van hogerhand hadden gekregen, konden en mochten zij er niets tegen doen. Ook "Jan de Engelsman" ontraadde dit ten sterkste. Er waren aan de Dellerweg nog heel wat Duitse soldaten, het was nog heel goed mogelijk, dat er nog represaillemaatregelen zouden genomen worden, waardoor nog veel ellende over Epe kon komen.

23. De Dellerweg

De Dellenweg met de elektriciteitsdraden nog bovengronds – 1940.

 

In huis hielden zij het echter niet langer uit. "Tonny" ging naar het dorp om eens poolshoogte te nemen en "Jan de Engelsman" vroeg aan juffrouw Van Essen, of zij niet een boodschap voor hem te doen had. Ja, dat had zij wel en toen kreeg hij een boodschappenboekje voor de firma Van Lohuizen mee. Op een paar klompen van Van Essen en in zijn kapotte broek ging hij nu die boodschappen halen. Toen hij bij de familie Van Essen kwam, zag juffrouw Van Essen, dat er in het zitvlak van zijn pantalon een groot gat zat. Zij bood toen aan hem een broek van haar man te geven, doch hij antwoordde: ,,0 nee, die broek wil ik niet missen, daar voel ik mij zo gelukkig in!", dus vertoonde hij zich dagelijks in dat kledingstuk. Even tevoren was hij bezig geweest op het bleekveld achter de woning. Er was een vliegtuig overgekomen en vlug had hij toen van het witte wasgoed de letters: "no Germans" (geen Duitsers) gevormd.

Ook de andere vogels waren gevlogen. 's Morgens vroeg waren H. Rambonnet, J. van Delden en A. van Vemde al naar het kanaal gefietst. Aan de overzijde waren door hen op die fatale negende april wapens in de grond gestopt, die zij nu nodig zouden hebben. De bruggen waren vernield. Zij zijn toen over het kanaal gezwommen, hebben de wapens opgegraven, een vlotje gemaakt, daar de wapens op gelegd en zijn toen weer zwemmende met hun vlotje naar de overkant gegaan. Daar trokken zij hun achtergelaten kleren weer aan en tezamen met A. Dekker en Buitenkamp brachten zij de wapens bij Van Essen, waar zij ze gingen schoonmaken en reinigen. In de morgen kwam mevrouw Ruitenbeek ook nog even bij Van Essen. Zij was die morgen al meermalen gewaarschuwd door haar man, die ook ergens op het dorp was. Buying en Lanting, de beide N.S.B.-marechaussees, waren in het dorp gesignaleerd en daar het nog allerminst veilig was, vond zij het beter de leden van de verzetsbeweging te waarschuwen. Lang hebben die beide heren daar niet meer rondgelopen, want ’s middags waren de rollen omgedraaid en werden zij zelf gezocht.

De "ondergrondse" kwam openlijk voor de dag en toen was het gedaan met alle geheimzinnigheid en onderduikerij. 's Middags kregen ze bij Van Essen nog 2 Duitse soldaten. Eén van hen was een paar dagen geleden ook bij hen geweest en bracht nu nog een gewonde kameraad mee. Zij kwamen uit Hattem en vroegen daar te mogen slapen. Dat mocht wel, maar als de “Tommies” kwamen, moesten zij zich overgeven. Dat zouden zij doen. Tegen de avond kreeg juffrouw Van Essen nog eenmaal een schrik, want toen zag zij een Duitse auto op hun huis komen aanrijden. Zou het nu nog mis gaan? Toen de auto echter dichterbij gekomen was, zag zij, dat deze geheel met oranje versierd was en begreep zij, dat het geen kwaad meer kon. Zij kwamen de Duitsers ophalen.

Dat was het slot! De rust keerde weer bij de familie Van Essen na een spannende tijd. Ieder kon nu weer naar zijn eigen huis terugkeren en kon zich ongestoord en vrij op de weg vertonen. Ook de Joden in het huisje keerden huiswaarts of begaven zich ergens anders heen.

Het gehate juk werd afgeschud!

24. Eper verzetsgroep

Eper verzetsmensen en onderduikers bij een van de schuilplaatsen. 1. Dries Bakker (Doornspijk), 2. Anton Broekhuis (buurman), 3. Evert van Loenen (buurman van de Van Essens), 4. Tonny Daamen, 5. Herman van Essen, 6. Gradus Dijkgraaf, 7. Gait Visser (Visser de smid, zwager van Narres), 8. Narres van Essen (broer van Herman), 9. Mannes van Essen (zoon van Narres), 10. Aalt van Vemde (van De Remboe), 11. Marius van Ark (van de Brinklaan), 12. Mannes van Essen (zoon van Herman), 13. Marinus Schoots.

 

Bron:
- Verenigingsblad Historische Vereniging Ampt Epe – Nummer 102 – 104 – 106 – 107.

Foto’s:
- Privé-archief Henk Overbosch (van de Woesterweg) - 01.
- Privé-archief Herman van Essen jr. (van de Oenerweg) - 02, 03, 04, 05, 21 en 25.
- Collectie lohuizerbrink-epe.nl - 06, 07, 08, 09, 11, 12, 13, 15, 19, 23. 24, 26 en 27
- Boek Het Verscholen Dorp - auteur Aart Visser - 14.
- Gemeentearchief Epe Hattem Heerde 10, 17 en 18.
- Internet - findagrave.com - 16.
- Internet - polishairforce.pl - 20.
- Internet - yadvashem.org - 22.

Afkortingen – verklaringen:

S.D. – Sicherheitsdienst
N.S.B. – Nationaal-Socialistische Beweging.
Grüne Polizei – is de gemeenschappelijke noemer voor lokale politie-eenheden die de dagelijkse politietaken moest uitvoeren in nazi-Duitsland tussen 1936 en 1945. Door het gebruik van groene uniformen (net als bij de hedendaagse Duitse politie).
Nazi-gespuis – Nazi's waren aanhangers van de Nationaalsocialistische Duitse Arbeiderspartij (NSDAP), die onder leiding stond van Adolf Hitler.
L.O. – Landelijke organisatie voor onderduikers.

 

- Klik hier voor de Epiloog -

Of klik hier om terug te gaan naar het overzicht

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Voorzijde Oorlogsboekje Marca

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.