juf van klaveren

Ook verstopplaats voor wapens en explosieven

19. Prins Bernhard CustomNa "Tonny's" ontvluchting werd getracht de zaak in Epe weer op te bouwen. Het was daarom noodzakelijk, dat hij meer in het centrum kwam te zitten en vandaar het verzoek aan Van Essen om hem te verbergen. Een paar dagen later kwam nummer 2, namelijk Aalt van Vemde, die ook meermalen gezocht was geweest en thans in Vierhouten zat ondergedoken. De heren kregen druk werk.

Jan Voorhorst was de verbindingsman tussen "Tonny" en de contact-adressen, orders kwamen binnen of gingen uit. De hele dag ratelde de schrijfmachine en vele malen ging juffrouw Van Essen om de hoek van het huis kijken of er "niemand" aankwam. Zij was doodsbenauwd, dat het geratel van de schrijfmachine de aandacht zou trekken van de één of andere voorbijganger, want een schrijfmachine in een boerderij moest onvermijdelijk op iets verdachts wijzen. Meermalen waarschuwde zij voor "vreemden" en dan ging de machine naar de W.C. waar dan een plank van de bijzonder brede zitplaats werd weggenomen en de machine naar beneden ging. Er waren daar ook handwapens verborgén. Er werden nog meer wapens verwacht, onder andere ook springstof. Reikhalzend werd naar deze zending uitgezien.

En toen kwam op zekere dag de boodschap dat er om half vier een transportfiets in Oene moest zijn. Eindelijk! Alles kwam nu in aktie. Verschillende leden van de "ondergrondse" kregen hun instrukties en vanaf het huis van Van Essen tot aan het adres in Oene stonden op alle mogelijke punten en op verschillende afstanden deze mensen, die de weg moesten bewaken. Sommigen deden dit werk voor het eerst en velen voelden zich erg zenuwachtig. Van Essen zelf fietste rond, om ook een oogje in het zeil te houden. De transportfiets kwam in Oene aan en weer werden de nodige voorzorgsmaatregelen getroffen. Zij gingen het huis binnen om de zending "speelgoed" of "levensmiddelen", zoals de termen luidden, in ontvangst te nemen. En kregen tot hun grote verbazing en ontgoocheling een partijtje kaas en vet! Dit was een geschenk voor de "ondergrondse". Van wie? Dat is tot heden nog een raadsel gebleven. Een zeer welkom geschenk in die tijd, maar toen zij met dat partijtje "wapens" bij "Tonny" kwamen, had deze er niet de waardering voor, die verwacht zou kunnen worden. Integendeel, hij was woedend. En dan het idéé, dat zij dáárvoor al die voorzorgen genomen hadden, die nu allerbelachelijkst waren. Later zag hij natuurlijk het komische er van in en het is nu nog een bron van grote hilariteit, als zij er over spreken. Niet lang daarna kwamen toch de wapens, die in schuilplaats nummer 1 veilig opgeborgen werden. De derde schuilplaats was nog nooit in gebruik geweest.

Op een keer zei Mannes tegen zijn moeder: "U moet eens roepen, dat de S.D. er aan komt, dan kunnen wij zien in hoe korte tijd zij allen in de schuilplaats zijn". En toen allen op zekere dag met elkaar op de deel waren, stak juffrouw Van Essen haar hoofd om de deur en riep haastig: "De S.D. is in aantocht!" . In een minimum van tijd waren zij allen in de schuilplaats verdwenen en toen juffrouw Van Essen een minuut later kwam kijken, was de deel verlaten en in het kalverhok was niet te merken, dat er zo even een aantal mannen onder de grond verdwenen waren. Juffrouw van Essen riep hen nu toe, dat zij wel tevoorschijn konden komen, want dat het slechts een proefneming was geweest.

Op 28 maart werd een Poolse kolonel bij de familie Van Essen gebracht. Zijn naam was Jan Falkowski, die op 9 maart met een aangeschoten bommenwerper in de nabijheid van Den Haag was neergekomen, door de Duitsers was gevangen genomen en later naar Zwolle werd gevoerd. Hij was licht aan het been verwond, doch hij simuleerde, dat hij haast niet lopen kon. 's Nachts had de trein enige uren oponthoud in Zwolle en toen zag hij kans om te ontsnappen. Omdat hij zo ongelukkig liep, lette men niet zo streng op hem. Een dag of wat zwierf hij in de omgeving van Zwolle rond, werd toen over de IJssel geholpen en kwam door middel van anderen bij Van Essen terecht, waar hij 2 dagen en 2 nachten is gebleven. Het was een aangenaam mens, die niettegenstaande zijn kort verblijf bij de familie Van Essen een prettige herinnering heeft achtergelaten. Hij hoorde daar natuurlijk van het werk van de ondergrondse beweging en eens zei hij: "Wat zijn jullie gelukkig! Jullie kunnen voor je vaderland vechten en jullie komen zeker eens vrij, maar ik vecht voor mijn vaderland en dat zal nooit geheel vrij komen!" Wel een ontmoedigende gedachte voor iemand, die alles voor zijn vaderland offert, terwijl uiteindelijk alles wellicht vergeefs is.

"Jan de Pool" zoals hij daar genoemd werd (in deze kleine kring, met zijn dikwijls cosmopolitische gezelschap, vielen alle standen, rangen en titels weg en werd ieder gewoon bij de naam genoemd, wat alles veel gemakkelijker en gemoedelijker maakte), wilde zo vlug mogelijk daar weer vandaan om als het kon, contact met het leger te krijgen. En zo stapte hij op de derde morgen met Van Essen op de fiets. Hij was geen fietsen gewoon, dus zat hij er eerst wat onwennig op, maar ... het ging. Rondom de boerderij wemelde het in die tijd van de Duitsers. Zij reden er gewoon midden tussen door en brutaal keek hij de Moffen vlak in het gezicht. Hij werd naar een adres in Epe gebracht, waar men voor verder transport zou zorgen. Toch heeft hij zich tot de bevrijding steeds schuil moeten houden, dan eens hier, dan eens daar. Het gelukte hem niet naar het bevrijde gebied te komen. In "Pen-Gun", het weekblad van de Nederlandse Strijdkrachten van 9 juni, stond een brief van hem afgedrukt aan Z.K.H. Prins Bernhard gericht. Met toestemming van de redactie van "Pen-Gun" volgt hier de Hollandse vertaling van die brief.

19. Prins Bernhard

Z.K.H. de Prins der Nederlanden in generaalsuniform – 1945.

 

Aan Z.K.H. Prins Bernhard der Nederlanden,

Ik heb de eer deze mededeling tot Uwe Koninklijke Hoogheid te richten, in de hoop, dat ik door Uwe goedertierenheid in de gelegenheid mag worden gesteld mijn dank te betuigen aan het Nederlandse volk, dat mij zo moedig behulpzaam was, van het ogenblik, dat ik aan de Duitsers ontsnapte, tot aan de uiteindelijke bevrijding. De nimmer aarzelende moed en kracht van het Nederlandse volk, zijn geslepenheid bij het verstoppen van mijn persoon, en bovenal, zijn onbaatzuchtige vriendelijkheid, door mij van de zo karige rantsoenen nog eten te verstrekken, was oneindig veel groter, dan ik ooit in woorden zal kunnen uitdrukken. Ik wil het Nederlandse volk mijn diepgevoelde dank overbrengen en in dit uur der verwinning, de gemeenschappelijke hoop tot uitdrukking te brengen, dat de toekomst, ons een vrede zal geven, die ons in staat zal stellen, ons bestaan te herbouwen in een wereld, waaruit oorlog en vernietiging voor eeuwig zullen zijn verbannen. Ik heb de eer te verblijven,

Uw dienaar

Jan Falkowski. 

 20. Jan Falkowsk

De piloot Jan Falkowski werd geboren op 26 juni 1912 in Pohulanka Staat Litouwen, en overleed op 27 juni 2001 in Peterborough, Canada.

 

- Klik hier voor het volgende verhaal: Zelfs onderdak voor paarden en ... Duitsers -

of klik hier om terug te gaan naar het overzicht

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Voorzijde Oorlogsboekje Marca

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.