juf van klaveren

De zenuwslopende ontsnapping van ‘Tonny’ Daamen

18. Schietinstructie door het Eper verzet op de hei CustomDe heer Daamen gaf hierover en over zijn ontsnapping de volgende bijzonderheden. In de gevangenis werden zij verhoord en gemarteld om hen tot een bekentenis te dwingen, onder andere werden zijn vingers gebroken. Men was daar ook zeer nieuwsgierig naar een zekere "Tonny". Doch niemand van hen wist iets van "Tonny" af. Zij loochenden allen hun bekendheid met hem. Ook aan hem zelf werd gevraagd wie "Tonny" was, doch hij kende deze persoon ook niet!

De anderen werden de één voor, de andere na, na een verblijf van enkele weken naar Duitsland gedeporteerd, waar vandaan velen van hen helaas niet meer zijn teruggekomen. “Tonny” bleef en op zijn vraag antwoordde men hem, dat hij als leider van een wapentransport dit toch wel kon begrijpen. Hem wachtte dus de kogel. Van dat ogenblik af rijpte er bij hem een ontvluchtingsplan. Hij had niets meer te verliezen, wel alles te winnen.

Zij zaten met zijn negenen in de cel, van wie 3 anderen hetzelfde lot zouden delen. Eén van de celgenoten, een Jood, had met de strenge kou een paar oorwarmers gestuurd gekregen in een pakje met andere levensbehoeften. Van de ijzeren uiteinden werd een soort zaagje gefabriceerd en met dat primitieve instrument werd een begin gemaakt met het doorzagen van twee tralies, die ± 2 centimeter in het vierkant waren. Een moeizame arbeid! De tralies waren hoog aangebracht, dus gingen zij voor dat werk op een soort melkbus, waarin hen het eten werd gebracht, staan, welke weer op een tafel werd geplaatst. En terwijl dan het zagen aan de gang was, werden door de andere celgenoten verschillende liederen gezongen, opdat het knarsen niet gehoord zou worden. 's Avonds werd de verkregen snede met zeep ingesmeerd, om deze te camoufleren. De spanning was vreselijk en de zenuwen waren tot het uiterste gespannen. Elke dag toch weer de kans op ontdekking en iedere dag kon ook de laatste van hun leven zijn. Eindelijk waren na 10 dagen de tralies door. Van vrijdag op zaterdag zouden zij een ontvluchtingspoging wagen.

17. Eper Verzetsgroep

Een deel van het Eper verzet v.l.n.r. Aalt van Vemde, B.A. Geradts, J. ‘Tonny’ Daamen, Gerrit Jan de Wilde en W.J. (Wim) Mulder.

 

Toen kwam nog het zware werk van het ombuigen van de tralies. Daar waren zij 21/2 uur mee bezig. Doch eindelijk was de opening groot genoeg. Toen men zover was en het verduisterde raam daarachter kon openen, kwamen zij tot de verschrikkelijke ontdekking, dat buiten alles overgoten was door het heldere, glanzende maanlicht. Het gezicht van de wacht, die ongeveer 7 meter van hen vandaan stond, was duidelijk te zien. De teleurstelling was hevig, doch zo was het een onmogelijkheid. Zij begonnen toen de tralies weer recht te buigen, waar 8 uren mee gemoeid waren.

's Maandags daarop regende het. Dat was het gunstige moment. Men kon nu een betrokken lucht verwachten. Het buigen van de tralies ging nu veel gemakkelijker. De dekens werden aan repen gescheurd en aan elkaar geknoopt. Alle knopen werden van de pakken gesneden om nergens achter te blijven haken. En men had van de dekens slofjes gemaakt. Al hun bezittingen lieten zij verder in de cel achter en toen was alles voor de ontvluchting gereed. De eerste kroop door de opening en ... kwam veilig beneden en toen volgden ook de anderen. Plots verscheen een waker met een hond op het terrein. De hond sloeg aan en bleef blaffen. Doch de waker in de heilige overtuiging, dat de hond een kuur had en in de verste verte er niet aan denkend, dat er wel eens iets verkeerds kon zijn, gelastte de hond op strenge toon "zijn bek te houden", wat het stomme dier tenslotte ook deed, tot grote voldoening van zijn baas en tot grote opluchting van de ontsnapten.

Op het terrein stonden allemaal bordjes met "Mijnengevaar" er op en verder was overal prikkeldraadversperring aangebracht. En centimeter voor centimeter voortkruipend, plat op hun buik liggend, werden de zenuwslopende ontvluchtingspogingen voortgezet. Toen ineens, ging een deur open en een hel licht stroomde naar buiten. Onbeweeglijk bleven zij liggen. Zouden zij ontdekt worden? Het hele terrein was verlicht. Slechts twee minuten bleef de deur open, doch voor de vluchtelingen leken het wel twee uren. Doch gelukkig de deur ging weer toe; zij waren nog niet ontdekt. Het gelukte hen tenslotte van het terrein af te komen en toen kwamen zij eindelijk terecht bij de zeepfabriek van De Haas en van Brero*). Daar hielden zij zich twee dagen verborgen achter een stapel dozen, waarvan zij zich een schuilplaats hadden gebouwd. Daarna kwamen zij in aanraking met de vrouw van de direkteur, die zelf ook illegaal werker was en hadden zij binnen 2 uur foto's en persoonsbewijzen, zodat zij verder konden gaan. "Tonny" kwam in Oene terecht, waar hij ± 6 weken is gebleven. De illegale beweging had door de gevangenneming van die 16 personen een gevoelige klap gekregen.

18. Schietinstructie door het Eper verzet op de hei

Leden van de Binnenlandse Strijdkrachten oefenen op de hei. Links Aalt van Vemde, die ook veel onderduikers heeft geholpen en gevangen en ondergedoken heeft gezeten. Over hem staat hier een indrukwekkend verhaal onder het kopje 'Oorlogstijd'. Zijn 'ploegje' bestond uit Frits Eshuis, Aart Hofmeyer, Wim Mulder, Gijs van Vemde, Willem Wensink en Gerrit Jan de Wilde. De man op de voorgrond op de foto is Tonny Daamen. Daarachter v.l.n.r: Aalt van Vemde, Gerrit Jan de Wilde, en B.A. Geradts met naast hem W.J. (Wim) Mulder. – 1942.

 

*) aan de Waterloseweg in Apeldoorn.

 

- Klik hier voor het volgende verhaal: Ook verstopplaats voor wapens en explosieven -

of klik hier om terug te gaan naar het overzicht

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Voorzijde Oorlogsboekje Marca

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.