juf van klaveren

Ondanks de doorlopende angsten en zorgen beleefde de familie Van Essen met al die jongelui toch een gezellige tijd

15. Boerderij Herman van EssenDie morgen hadden zij onderwijl ook weer iets anders beleefd. Toen zij net goed en wel uit hun bed waren, zagen zij een groepje mensen op hun woning af komen. Dichterbij gekomen bleek het de schoonzoon te zijn van de familie uit het huisje, die met nog acht andere Joden uit het bewuste kamp van Nunspeet waren gevlucht. In de nacht, volgend op die middag, toen de Amerikanen bij juffrouw Bakker waren gekomen, had men het kamp "ontdekt" en waren onder andere deze Joden naar de familie Van Essen gegaan.

Omdat die schoonzoon al eens in Heerde was geweest, trok juffrouw Van Essen er 's morgens om half acht al op uit om zich bij het Heerder comité te vervoegen. Zij moest zelf al die boodschappen doen, daar het voor de mannen veiliger was, niet op de weg te komen. Deze tocht liep op niets uit. In Heerde kon men hen momenteel geen onderdak verschaffen en toen wendde zij zich tot het Eper comité. Dit comité verwees haar naar de "Hertenkolk". De joden bleven nog een week bij Van Essen en toen brachten Van Essen, T. Jonker en mejuffrouw Hendriks ze naar de "Hertenkolk".

Eén der Joden vroeg onderweg nog aan Van Essen, of het niet mogelijk was, met hem weer mee terug te gaan. Het leek hem natuurlijk prettiger om dáár te zijn. Van Essen kon dit verzoek onmogelijk inwilligen, daar het te storend zou zijn voor de anderen en bovendien was alles er op berekend, dat zij niet bij Van Essen zouden zijn. Dus ook deze man moest zich met de "Hertenkolk" tevreden stellen. Later is hij naar Elburg vertrokken en daar werd hij twee dagen voor de bevrijding door de moffen verdronken. Er waren papieren verloren geraakt, waarop zijn naam en adres stond en deze kwamen terecht in de handen van de Duitsers met het bovengenoemde gevolg.

Niettegenstaande de zorgen en angsten, die men doorlopend had, beleefde de familie Van Essen met al die jongelui toch een gezellige tijd. Al heel gauw hadden James en Carroll de ontzettende angst ontdekt, die hun vriendelijke gastvrouw voor vliegmachines had. Een angst, waartegen zij zich onmogelijk kon verzetten. Nauwelijks hoorden zij het geronk van een vliegmachine, of de beide jongelui vlogen in zogenaamde hevige angst op en bliezen het allereerst de lamp uit, want "er moest eens een lichtstraaltje naar buiten vallen!". Dan zat de hele familie in het donker, waardoor de situatie er niet beter op werd. En dan trachtte nummer 1 onder een grote kast te kruipen, die zo laag op de poten stond dat er geen hond onder kon verdwijnen en nummer 2 zocht zich te verbergen in een klein hoekje, achter de kachel. En dan schalde de lach op, doch met dat al raakte juffrouw Van Essen haar angst niet kwijt.

Dat de jongelui allen een grote angst hadden voor een mogelijk bezoek van de S.D. of Landwacht is natuurlijk begrijpelijk. Nu hadden de andere jongelui allang eens gewacht op een gelegenheid om één van beiden er tussen te nemen. En op zekere dag was de gelegenheid gunstig. Zij merkten, dat Carroll naar een zekere plaats ging. Toen staken zij de koppen bij elkaar en toen zij haast zeker konden weten, dat Carol "geïnstalleerd" was, brachten zij hun plan ten uitvoer. Nu had die WC daar een eigenaardige bijzonderheid. Er waren namelijk twee deuren in, één, die in verbinding stond met de slaapkamer en één, die naar de deel leidde. Ineens vlogen de jongens achter elkaar door de deur van de slaapkamer, holden de WC door en kwamen zo weer op de deel terecht, terwijl zij daarbij uitriepen: "Carroll, daar is de S.D.!". In paniek-stemming vloog nu ook Carroll op en stormde de jongens, met zijn pantalon op zijn hielen, achterna om eveneens het vege lijf te redden. Maar toen hij hun uitbundige pret zag, begreep hij dat zij hem een poets hadden gebakken en dat er van een S.D. geen sprake was.

Zoals reeds gezegd is, sliepen de Amerikanen ‘s nachts in het hooi. Op een nacht hadden zij het erg warm en daarom schoof één van hen een dakpan opzij, om wat frisse lucht te krijgen. Zij sliepen weer in. Even later kwam er een flinke regenbui. De regen kletterde nu door de opengeschoven dakpan op de slapers, die zich nergens van bewust waren. Toen zij ’s morgens wakker werden, kwamen zij tot de ontdekking, dat zij, op een voor hen wonderbaarlijke wijze, nat waren geworden. De één stond in de grootste verbazing zijn kletsnatte pantalon te betasten. Toen zagen zij de geopende dakpan en begrepen zij de toedracht van de zaak. Wat werden zij later door de familie uitgelachen en vooral juffrouw Van Essen genoot er van. Zij kon Carroll ook zo heerlijk plagen. Deze was getrouwd en had verteld, dat hij eerstdaags vader hoopte te worden. En dan zei zij tegen hem, terwijl zij de vijf vingers van haar hand voor hem uitgespreid hield: ,,0, dan krijg je er vast vijf. Dat gebeurt altijd in Amerika, en ook alleen in Amerika. Je zult het zien. Vast!". En dan kreeg Carroll de schrik al te pakken.

15. Boerderij Herman van Essen

De boerderij van Herman van Essen – 1940.

 

Op een andere avond was er ook een nichtje van de familie Van Essen op bezoek. Zij zaten allen gezellig bij elkaar; de heren rookten en James rolde een nieuwe sigaret. Plots zei het nichtje tegen Marinus: "Zeg, zou in Amerika hetzelfde gebruik als bij ons zijn, namelijk als je bij een heer de lucifer uitblaast, je, als betaling daarvoor een kus moet geven?". “Ben je dwaas, natuurlijk niet” was het antwoord. Intussen was James aan het lucifer aansteken toegekomen en zij, razend nieuwsgierig of het daar ook bekend was, waagde zij de lucifer uit te blazen. Ogenblikkelijk reageerde James er op en eiste zijn betaling. Zij zat verbluft, maar zo goed was zij niet, of zij moest, onder het gelach van de anderen, haar schuld voldoen. Maar toen wist zij ook, dat het gebruik "internationaal" bleek te zijn.

Bijna avond aan avond waren daar ook mevrouw Roelants en mejuffrouw Van Lohuizen, die ingewijd waren, op bezoek en ook Jan Sijens was dikwijls van de partij. Het was immers zo'n mooie gelegenheid om het Engels eens op te halen. Op zekere avond waren deze bezoekers er weer. Jan Albertus ging ongeveer negen uur naar boven en toen hoorden zij hem zacht, maar nadrukkelijk zeggen: "Pas op, pas op!". Juffrouw Van Essen, die een vliegtuig gehoord had, dacht ogenblikkelijk aan luchtgevaar en haastte zich naar buiten, waar zij ineens Duitsers hoorde schreeuwen tegen elkaar, terwijl de hond geweldig te keer ging. Zij liep meteen weer naar de kamer terug en zei tegen de aanwezigen: "Gaan jullie allemaal weg!". Toen ging zij weer terug en daar stonden 4 Duitsers voor haar, die haar ... de weg naar Jagtlust vroegen. Een zucht van verlichting ontsnapte haar en om ze maar zo gauw mogelijk kwijt te raken, wees zij hen zo bereidwillig mogelijk de weg, echter langs de andere zijde van het huis, opdat zij niet meer voorbij hun kamer behoefden te gaan.

De Amerikanen bleven tot 17 november. Toen vertrokken zij naar Doornspijk, om vandaar naar de Rijn te gaan, waar zij in transporten overgezet zouden worden. Dit gelukte niet dadelijk. De transporten werden even gestaakt. James Wilson duurde dit te lang en hij deed toen een poging om de Rijn over te zwemmen. Helaas werd hij door Duitse patrouilles opgemerkt. Zij schoten op hem, hij werd getroffen en vond zo een tragische dood *). Had hij nu, na al die tijd van omzwervingen, nog maar even geduld gehad, dan was het wellicht anders voor hem afgelopen. Carroll Adam Stearns kwam later wel veilig over de Rijn en kon zich weer bij het leger voegen. De familie Van Essen had toen alleen nog maar J. Albertus en M. Schoots.

 

*)Mej.Van Klaveren interviewde de familie Van Essen kort na de oorlog. Kennelijk leefden ze toen in de veronderstelling dat James Wilson gedood was. Maar hij had de overtocht wel degelijk overleefd en is later zelfs nog op bezoek geweest bij de familie. Een foto van hem met mevrouw Van Essen staat hieronder.

mevrouw Van Essen met piloot JR Wilson

 

-Klik hier voor het volgende verhaal: 'Zeer zware jongens' in de nieuwe schuilplaats -

of klik hier om terug te gaan naar het overzicht

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden

Voorzijde Oorlogsboekje Marca

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.