juf van klaveren

,,Daar is politie!" ,,Jongen, ga weg, maar gebruik je verstand!''

10. Schuilkelder van de BS bij Herman van Essen CustomEind 1943 had de familie Van Essen weer een nieuwe taak gekregen. Er zaten namelijk bij de "Ossenstal" in een hut 8 Joden. Die hut stond in het zogenaamde "Spergebied", dus was de kans op razzia's zeer gering. De familie Van Essen werd nu door het reeds eerder genoemde comité verzocht deze mensen dagelijks van eten te voorzien. En zo reed Van Essen elke avond in het donker, beladen met warm eten en brood naar de "Ossenstal". En dat veertien dagen lang.

07. De Ossenstal

De Theeschenkerij De Ossenstal is nog steeds een toeristische trekpleister – 1959.

08. Huize Renderloo

Huize Renderloo in de nabijheid van de Eper Sprengen – 1923.

Toen gingen 6 Joden weg en bleven alleen over juffrouw De Hond en de heer Vomberg. Juffrouw De H. kreeg echter zo'n angst voor die eenzame plek, ver van de gemeenschap, dat ze op een avond zeer nerveus en schreiend bij de familie Van Essen aankwam, omdat ze er niet langer durfde blijven. Toen bouwde Van Essen een ondergrondse hut van twee en half bij drie meter in de bossen van "Renderloo", wat veel dichter bij hun woning was en verhuisden de twee Joden daarheen.

's Avonds aten ze dan op "Renderloo" bij mevrouw Roelants. Toen op "Renderloo" met de Kerstdagen bezoek was en het dus beter was dáár niet te verschijnen, waren ze bij Van Essen in huis. Weer later ging de heer Vomberg naar "Larikshof" en juffrouw De Hond naar Wapenveld, waar ze naderhand toch nog gegrepen werd. Ze werd naar Westerbork gebracht, vanwaar ze bevrijd werd door de Canadezen. Toen keerde ze weer naar Epe terug en sliep nog een tijd lang bij Van Essen tot ze naar Amsterdam kon terug keren. Van Essen achtte het toen beter ook bij zijn eigen woning nog een schuilplaats te maken, temeer omdat er weer razzia's gehouden werden. En zo maakte hij achter het schuurtje met de eerste schuilplaats, een opening in de grond en bouwde toen naar links weer een ondergrondse schuilplaats, eveneens gestut door planken en beton (wat toen al haast niet meer te krijgen was). Ook binnenshuis zorgde hij voor een bergplaats. In het vast op een gepakte hooi sneed hij met de zeis grote stukken uit en kreeg zo een gang, die weer op een schuilplaats uitkwam.

09. De Larikshof

Het vakantiehuis De Larikshof in Epe werd in de oorlog geleid door mevr. Alida Wagenaar-Voordewind – 1929.

 

Op 29 januari 1944 waren juffrouw Van Essen en J. Albertus in de keuken aan het koffiedrinken. Jan zat voor het raam. Daar zag hij plotseling een politie-uniform voorbij schieten en recht op het huisje afgaan. Het was De Leeuw, de bekende N.S.B. afd. commandant van de Marechaussee. Vlak achter hem kwamen nog twee heren. Jan vloog op en zei tegen zijn tante: "Daar is politie!" Deze antwoordde daarop: "Jongen, ga weg, maar gebruik je verstand"! Hij vloog toen door de kamer naar de slaapkamer, terwijl juffrouw Van Essen en Gerrit hem op de voet volgden. Juffrouw Van Essen keerde dadelijk weer terug en vond Daamen al in de keuken. Terwijl ze met de ene hand de kamerdeur dichttrok, vroeg ze hem om zijn persoonsbewijs. Zij wilde uitstel hebben. D. antwoordde, dat zijn baas in 't andere huisje was, waarop juffrouw Van Essen weer zeide: "Daar heb ik niets mee te maken. Ik wil uw persoonsbewijs hebben". Daamen antwoordde weer: "Vraag het maar aan mijn maat". Deze was inmiddels nu ook binnengekomen en liet haar werkelijk de persoonsbewijzen zien, die ze bekeek, doch waarvan ze in werkelijkheid niets zag. "Uitstel, uitstel" was haar enige gedachte! Toen liet ze de heren hun gang gaan en Daamen ging nu de kamer door naar de slaapkamer, vanwaar hij even later terug kwam met een lachje op zijn gezicht. Hij zei echter niets.

Waar was Jan in die tussentijd gebleven? Die was meteen, toen hij in de slaapkamer was, door het raam gewipt en in de bossen verdwenen. In de slaapkamer stond ook nog een koffer, waarin de radio was gepakt. (De vierjarige Herman had dit eens aan een timmerman, die daar bezigheden verrichtte, verklapt, door te zeggen: "Je moet niet aan mijn vader zeggen, hoor, dat hij een radio heeft", waarop de timmerman dit lachend aan het kereltje beloofde. Maar dit was ook de enige keer, dat hij er over sprak). De 13-jarige Gerrit, die Jan ook gevolgd was, haalde op zijn eigen houtje de radio uit de koffer en gaf het toestel door het raam over aan zijn 15-jarige broer Mannes, die ook al toegeschoten was, en die er eveneens mee in de bossen verdween, om het daar onder het mos te verstoppen. Juffrouw Van Essen wist hier niets van.

Daamen en Goedhart waren inmiddels in de kamer teruggekomen, waar een melkbus met een klein beetje melk bij de kachel stond. Daamen vroeg aan Goedhart: "Wat moet daarmee"? Goedhart antwoordde: "Weg"! en hij en Van Essen brachten de bus weg en verborgen hem bij de kalvers in het hok. Ze keken eens op de deel rond, zagen een trap naar boven en vroegen: "Is daar alles in orde"? En Van Essen, zeer bereidwillig, ging de trap op, keek eens rond en kwam terug met de boodschap: "Daar is niets"! Dat was op dat ogenblik ook werkelijk zo, doch al was er nu nog zoveel geweest, dan had Van Essen natuurlijk nog "niets" gezien! "Ga zelf maar kijken" zei Van Essen nog. "Neen, 't was goed zo". Ze geloofden hem wel. Deze beide heren namen dus hun taak wel "zeer ernstig" op en deden hun werk "grondig". Het strekt hun ter ere!! Bij Van Essen wist men toen meteen, dat men met een paar "goeien" te doen had, zoals de term in die dagen luidde. Juffrouw Van Essen vroeg nog, terwijl ze naar 't huisje wees, of dat een "verkeerde" was. De heren konden daar geen rechtstreeks antwoord op geven en toen vroeg ze:"ls het soms De Leeuw"? Op hun bevestiging antwoordde ze toen: ,,0, dan weet ik al genoeg. Nu krijgen jullie ook geen koffie van me. Kom dat later maar eens halen".

Intussen kwam ook De Leeuw van zijn inspectietocht terug. Hij had de Joden gevraagd, of ze ingeschreven waren. Hun antwoord luidde bevestigend, hoewel dit niet het geval was. Daarop zei hij, dat hij dan nog eens terug kwam. Van Essen en zijn vrouw waren nog niet in de gelegenheid geweest om elkaar even alleen te spreken. Thans deed die gelegenheid zich voor en Van Essen vroeg dadelijk: "Waar is Jan"? "Die is weg" was 't antwoord, "maar waar is de radio"? Juffrouw Van Essen had de geopende koffer en het open raam gezien. (Dat had Daamen natuurlijk ook wel gezien, vandaar zijn stiekem lachje). ,,0, die is ook weg"! gaf haar man ten antwoord, want deze had geen Jan, maar wèl de radio zien verdwijnen door middel van zijn twee flinke jongens. De heren waren eindelijk gereed gekomen met hun huiszoeking en verdwenen, tot grote opluchting van de familie Van Essen. Dat was goed voor hen afgelopen!

Enkele dagen later kwam Daamen weer terug, nu met een controleur. Van Essen leverde steeds te weinig melk af, wat met al die onderduikers natuurlijk geen wonder was. Van Essen had echter maar weinig koeien en haast geen hooi enzovoort enzovoort. Of die controleur dit nu geloofde of niet, hoe het ook zij, ook dat onderzoek liep goed voor hen af. En ... nu schonk juffrouw Van Essen wèl koffie!

10. Schuilkelder van de BS bij Herman van Essen

Een van de schuilkelders van de Binnenlands Strijdkrachten bij de familie Van Essen – 1945.

 

- Klik hier voor deel 4: Hun aller leven stond steeds op het spel -

of klik hier om terug te gaan naar het overzicht

 

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.

Voorzijde Oorlogsboekje Marca

Copyright www.epernet.nl

Niets mag zonder toestemming van de redactie worden overgenomen.