De Rivierenbuurt in Amsterdam is een nette en rustige buurt. De straten zijn breed en de huizen zijn ontworpen door bekwame architecten. Anne Frank heeft hier gewoond, aan het Merwedeplein, de flat oogt nog steeds prettig en leefbaar. Het gezin Frank vluchtte uit Duitsland naar Amsterdam en het ging ze hier goed, ze kregen een mooi huis, de kinderen gingen naar een mooie school, de tegenwoordige Anne Frankschool, en vader had een fabriekje aan de Prinsengracht 263 in Amsterdam, later zou dit het Anne Frankhuis worden.

De familie Reiss woonde aan de Jekerstraat 14. De vader, Abraham, was diamantbewerker. Hij was een prima vakman en de familie behoorde tot de gegoede burgerij. Hij is de grootvader van Jeroen Krabbé, de bekende acteur en schilder. Vader Abraham, zijn zus Elise en moeder Kaatje zouden de oorlog niet overleven. Moeder stierf door de spanning en broer en zus werden vermoord in de gaskamers. Jeroen Krabbé heeft het trieste verhaal van zijn grootouders indringend verbeeld in 9 grote schilderijen. Het eerste doek geeft het goede leven weer van de familie en op het laatste doek zijn de gaskamers en een lange rij mensen te zien, een ook nog ganzen. Ganzen? Ja, die moesten door hun gegak de aandacht afleiden van de doodskreten van de gevangenen. Je kunt de serie vinden als je googelt op De ondergang van Abraham Reiss.

In de stoep voor nummer 14 zijn Stolpersteine (struikelstenen) geplaatst: stenen met een koperen dekplaatje met daarop de namen van de familie Reiss. Er woonden voor de oorlog 17.000 Joden in de Rivierenbuurt, 13.000 hebben de oorlog niet overleefd. De struikelstenen in de stoepen van Amsterdam herinneren ons aan het allerverschrikkelijkste wat de mensheid heeft uitgebroed: het doven van sterren. Er werden naast de Roma, de Sinti, de homoseksuelen, de krijgs- en politieke gevangenen, 6 miljoen Joden vermoord.

Dat mag nooit meer gebeuren, maar het giftige racistische spook waart meer dan ooit rond, antisemitisme steekt telkens weer de kop op. Ook in Amsterdam, in ons zogenaamde gastvrije Nederland. Het beeldje van Anne Frank wordt regelmatig besmeurd, Joodse scholen en restaurants moeten beschermd worden, Joodse mannen durven niet meer met een keppeltje op over straat. Sommigen emigreren naar Israël, want daar kunnen ze niet tegen je zeggen dat je moet opdonderen naar je eigen land. Auschwitz staat voor het grote kwaad, maar de misdadige kiem ervan was en is dichterbij dan we wilden en willen geloven: in Amsterdam, in onze eigen straat, misschien wel in onze gedachten, soms zonder dat we ons ervan bewust zijn…

zes miljoen sterren

een volk verdoemd
tot totale verdelging

’t duister bestormt de hemel
die huilt om zo veel kwaad

waarin de Schepper zich afvraagt
hoe zijn evenbeeld zo ontaardde

door misdaden te plegen
die zelfs de sterren doven