Bij ons in Brazilië. 224: Cafés en terrassen

markt CustomDeze foto toont het punt waar omheen afgelopen jaar de grootste verandering van het dorp heeft plaatsgevonden. De dorpskern is versteend en verstedelijkt. De vroegere grote ruimte in de vorm van het marktplein is ingepalmd door de moderne architectuur. Er zijn kleinere ruimtes gecreëerd. Die ene grote ruimte van vroeger is verdwenen.

Maar daar is niets mis mee. Alleen bij sommigen roept dat wat nostalgie op. Op 18de mei werd er dan ook flink feest gevierd. Zelfs het bekendste exportproduct van Brazilië, 'Café Brasil', was als lege jutezakken verwerkt in een zeer wijd vrouwelijk kledingstuk met een ingebouwd serveertafeltje.

Bij de bestrating is gebruik gemaakt van alle mogelijke soorten keien en bakstenen. Zelfs 'mijn' Parkweg is daar niet aan ontkomen. Daar zijn de traditionele grijze tegels van het wandelpad achter de lindebomen vervangen door roodbruine stenen, zoals ik zag op een foto van voor ons ouderlijke huis, nu kunstzinnig ingenomen door Ben Aa. Heel vroeger was de weg bedekt met een slecht soort asfalt. Er zijn ruimtes geschapen voor en door de horeca om het samenkomen van de inwoners en toeristen te veraangenamen. Is dat iets van onze tijd? Ik zag tijdens een live-uitzending van de Giro d'Italia een reclame met de volgende woorden: 'Contact maken met anderen is zo simpel'. En ik voeg daaraan toe … 'en zo nodig'. Het is mogelijk dat de bewoners zich op de plek vóór het oude gemeentehuis wat ingesloten voelen, zo tussen al die bouwsels van de moderne tijd, met aan één kant zicht op de vertrouwde Grote Kerk en wat oude bouwsels. Het zicht op de andere kanten laat alleen moderne bouwkunst zien.

Jongeren zullen het hele centrum wel prima vinden, want zo kan Epe meedoen met de rest van gemoderniseerde Veluwse dorpskernen. Ook de vijftigers vinden het centrale gedeelte mischien wel gezellig en vooral afwisselend en zij zullen veel plaatsen van de eet-en drinkgelegenheden innemen. De echte ouderen, waartoe ik mij als man van 81 ook reken, doen ook graag mee, al kunnen zij wel wat heimwee krijgen naar die ene grote vlakte van de markt van het verleden, met de mooie pomp, de tuinen achter de huizen en winkels aan de Hoofdstraat, met de grote lantaarnpaal in het midden en daarachter de muziektent en rechts daarvan de Eierhal met zijn bijgebouwen, de eenvoudige toiletten en de brandtoren. Wat zij in ieder geval wel zullen missen zijn de bomen, die in het dorp schijnbaar nogal ruw behandeld worden.

In de tijd van de Giro moest ik wel eens even aan het nieuwe centrum van Epe van de 21ste eeuw denken als zij op tv die kleine gefortificeerde dorpjes lieten zien op de top van een berg met smalle straatjes en steegjes en huizen van drie hoog tegen elkaar aangebouwd, voorzien van kleine raampjes. Absoluut geen enkele boom is daar te zien.

Ik zie het oude marktplein nog zo voor mij. Ik stak de niet geplaveide ruimte nog wel eens over vanaf de Parkweg om naar school te gaan of als ik even naar Kareltje Pannekoek ging, een speelgenoot die in het huis rechts van het tunneltje woonde. Je ging nooit door de voordeur aan de markt naar binnen, maar nam links het wat donkere tunneltje om dan meteen rechts het tuinhekje door te gaan dat aan de achterkant naar zijn huis leidde. Wij waren daar altijd welkom en hij bij ons aan de Parkweg. Gek dat wij bijna nooit het paadje naar de achterkant van de winkels aan de Hoofdstraat ingingen. Wij hadden daar niets te zoeken. Wij draaiden iets eerder linksaf en kwamen via het korte verbindingspaadje tussen het gebouw van Gemeentewerken en het overdekte vierkante wachthuisje van de VAD-bussen op het stukje marktplein uit tussen het oude gemeentehuis en de winkels en cafés op de hoek van het Wapen van Epe.

Mooie momenten waren het als dan een van die platte VAD-bussen de hoek bij de Posthoorn of het Wapen van Epe om kwam en de Stationsstraat in ging om vlakbij het gemeentehuis een draai van 180 graden naar links te maken en zo vóór het gebouw van Gemeentewerken de passagiers voor Zwolle of Apeldoorn in te laten. De 'voordeur' werd professioneel opengestoten met een lange hendel.

Het was overigens zo dat de bewoners van Epe meer naar Apeldoorn gingen  dan naar Zwolle. Ik weet daar nu nog niet de reden voor. Bang voor de IJssel? Heeft het iets met de gezelligheid te maken?

Iets anders trok ook wel eens onze aandacht. De Eper gevangenis van twee cellen was gevestigd rechtsachter het gebouw van Gemeentewerken, in een klein, donker hoekje. Het criminaliteitsniveau in Epe lag toen behoorlijk laag en de cellen stonden dus bijna altijd leeg. Maar soms kwamen wij via Kareltje Pannekoek te weten dat er een bezet was en dan gingen wij kijken, maar zonder ook maar ooit een echte crimineel te zien, op een luid zingende dronkaard na.
Een voor ons mooie en afwisselende tijd was een korte periode tijdens de oorlogsjaren, toen de Duitsers paarden hielden in de Eierhal. Wij mochten wel eens helpen als zij hun paarden naar de gemeentepomp brachten, waar zij werden gewassen en voorzien van water.

De warenmarkt uit de tijd van vlak na de oorlog tot 1980 was ook groter dan de markt van nu. Op dinsdagavond werden de kramen met veel lawaai al op de juiste plek gezet, in afwachting van de eerste marktkramers, die heel vroeg en met veel lawaai de markt op kwamen.Wij sliepen aan de voorzijde van ons huis em de motoren in die tijd waren wat luidruchtiger. Ik zie nu nog hoe de marktlui in de vroege morgen met zware draaierige bewegingen hun witte zeilen vastzetten aan de twee onderste palen van de overtrekking van hun vaste kraam.

In de zomermaanden kwam gedurende vele jaren op de markt van Epe een kunstenaar uit Heerde (zijn naam vergeten!) die ontzettend populair was onder de toeristen en altijd in het centrum van de belangstelling stond als hij links onder de muziektent zijn schilderstukjes probeerde te verkopen. Voor de verkoop hield hij op een soort verhoging eerst een soort one-man-show, waarin hij met veel humor zijn Veluws boerderijtje in de vredige Veluwse natuur schilderde en vóór het simpele onderkomen een boerenstel uit zijn verftubes te voorschijn toverde. Met het in zwart geklede mannetje was hij zo klaar. Met het schilderen van het vrouwtje (naam vergeten) had hij altijd praatjes, vooral voor het mannelijk publiek, dat hij bijvoorbeeld beleefd vroeg om zich even om te draaien omdat hij het vrouwtje moest aankleden. Veel toeristen kochten na zijn simpatieke voordracht zijn schilderstukjes om als souvenir mee naar huis te nemen. Na zijn koffiepauze ging hij verder met een ander publiek. Wonderbaarlijke en populaire man was hij en zeer geliefd. Je zag dat hij van zijn eenvoudige handwerk hield.

De grote ruimte is gekrompen, of beter onderverdeeld in kleinere ruimtes. De hele vooruitgang van al de veranderingen in het centrale gedeelte is goed in mijn geheugen opgeslagen. Vanaf het stof van mijn jongenstijd tot aan de eerste afgebroken Marktwand. Epe is nu een plaats waar iedere burger de gelegenheid heeft gekregen om in het centrum 'contact te maken met anderen', wat toch zo'n simpele, maar nodige zaak is.

Lang leve Epe.

markt Custom 2

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden
Powered door Komento