Bij ons in Brazilië: 5.De krottenwijken

Bijna iedereen in Nederland weet wat 'favela’s' zijn. 'Krottenwijken' worden zij ook wel eens genoemd.

In Epe zijn er natuurlijk geen favela's. Ik kan mij nog herinneren dat er achter het station, in het begin van Slath, wat armere families woonden. Ook dat in het achterland van Wissel nog wat plaggenhutten stonden en dat het huisje van Dina van Eek nogal bouwvallig in mijn geheugen geprent staat. 

Zoals jullie op de Google kaart kunnen zien, wonen wij vlakbij een zeer uitgestrekte favela, met ongeveer hetzelfde bewonersaantal als het dorp Epe: iets over de 18.000.
{phocamaps id=6|view=map}
Het woord “favela” komt oorspronkelijk van een inheemse plant, die veel voorkwam op de bergen rondom Rio de Janeiro. De soldaten en met hen ontheemden gingen daar wonen na een expeditie / oorlog in het begin van de twintigste eeuw.

Tegenwoordig kent iedere grote en middelgrote stad haar favela’s, conglomeraten van honderden kleine en op elkaar gepakte huisjes en krotten waar de minder bedeelden hun onderkomens zelf bouwden. Vroeger verbonden aan kleine criminelen en arme immigranten vanuit de binnenlanden. Tegenwoordig is het daar de plaats waar de drugsdealers en hun benden zich verschuilen, te midden van duizenden gewone en deugdzame mensen.


De twee grootste favela’s liggen op terreinen die als groene reserves waren bedoeld bij de stichting en bouw van de nieuwe hoofdstad Belo Horizonte aan het eind van de 19de eeuw. Alleen de ambtenaren en winkeliers kregen van de overheid stukken grond. De provisorisch aangetrokken arbeiders niet.
Ook trok de nieuwe hoofdstad veel avonturiers uit het binnenland en zelfs uit het buitenland. Beschikten zij over middelen, dan kochten ze land en bouwden ze. Zo niet…
De clandestiene bezetting van die stukken grond, met schitterende uitzichten, aan de rand van luxe wijken, is dus al iets van heel oude tijden. De echte 'favelarisering' had haar hoogtepunt in de jaren 60 en 70.
Wij zien ook dat de favela’s liggen op terreinen met zeer steile hellingen. Heel langzaam zochten de mensen het steeds hogerop en vulden ze de hoogtes. Hoe zij daar bouwen, is vaak een ware kunst. Er komt geen architect aan te pas. En ieder moment dat er wat geld ter beschikking is, wordt er een zak cement gekocht of een vijf-literblik verf. Heel langzaamaan worden er verbeteringen aangebracht, bij voorbeeld de concretisering van de steile steegjes en een buslijn over een geasfalteerde weg naar boven.
Het risico van instorten is groot in de regentijd, als de doornatte ondergrond kan verschuiven, met alles wat erop staat.
Voor oudere mensen met allerlei kwaaltjes eigen aan hun leeftijd, zal het een hele strijd zijn om zich daar gelukkig te voelen. Allerlei sociale omstandigheden worden door de eigen communiteit opgelost, vooral in de vorm van crèches en ouderenzorg. Verschillende kerken spelen daar een grote rol in, vooral als de politiek faalt.
Op dit moment zijn die twee terreinen in Belo helemaal volgebouwd. Op het horizontale vlak kan er niemand meer bij. Misschien nog in sommige gaten tegen een helling op. De mensen zoeken het nu meer in de hoogte en de 'verticalisering' heeft ook daar haar intrede gedaan. Huisjes met één verdieping worden huisjes met twee verdiepingen. Er zijn nu al bouwvallige huisjes met vier tot vijf verdiepingen.

De volgende keer gaan wij even 'onze' favela van de buitenkant bekijken in een door mij gemaakte fotoreportage.

Laat je reactie achter

Reageer als gast

0
algemene voorwaarden.
  • Geen reacties gevonden
Powered door Komento